و منها : صحيحة أخرى لزرارة « 1 » : « قال : قلت له : أصاب ثوبي دم رعاف أو غيره أو شيء من المني ، فعلّمت أثره إلى أن أصيب له الماء ، فحضرت الصلاة ، و نسيت أنّ بثوبي شيئا و صلّيت ، ثمّ إنّي ذكرت بعد ذلك ، قال : تعيد الصّلاة و تغسله [ 1 ] .
شرح
اختصاص به موضوعات و شبهات موضوعيّه كه منشأ آن جهل و اشتباه امور خارجى است ، ندارد گرچه مورد روايت ، شبههء موضوعى بوده است و زراره مىدانسته كه نوم و خواب ، وضوء را باطل مىكند لكن نمىدانسته كه نوم بر خفقه و خفقتان ، صدق مىنمايد كه وضوء را باطل كند يا نه ، خلاصه ، مورد روايت ، شبههء موضوعيّه است ولى مىدانيم مورد ، مخصّص نيست كه بگوئيم روايت فقط شامل شبهات موضوعيّه مىشود بلكه روايت شامل شبهات حكميّه و موضوعيّه مىشود به اين بيان كه در روايت ، تعليل شده بود به يك امر ارتكازى كلّى و روايت مذكور ، داراى يك قضيّه و صغرا و كبرا بود لذا مىگوئيم لازمهء آن ، اين است كه هركجا يقين و شك ، حاصل شود ، نبايد يقين را به وسيلهء شك ، نقض نمود و بهعلاوه به همين حرمت نقض يقين در ساير اخبار هم استدلال شده است لذا مىگوئيم : روايت ، دلالت بر حجّيّت استصحاب به نحو اطلاق دارد ، چه در شبهات موضوعيّه باشد و چه در شبهات حكميّه .
صحيحهء دوّم زراره
[ 1 ] - روايت مذكور ، مانند صحيحهء اوّل زراره ، مضمره است همانطور كه درهامش
الاستدلال بها على حكم المورد و لكن المورد في الجميع مختصّ بالموضوع فقط كما لا يخفى ، ر . ك عناية الاصول 5 / 59 .
( 1 ) - تهذيب الاحكام 1 : 421 ، باب 22 ح 8 .