شرح
در بقاء وجوب نماز جمعه شك مىكنيد ، اگر هيچ فرقى بين نماز جمعهء مشكوك الوجوب با نماز جمعهء متيقّن الوجوب وجود ندارد ، چرا در بقاء وجوب نماز جمعه ، شك مىكنيد و منشأ شكّ شما چيست ؟ لابد موضوع قضيّه ، عوض شده است كه شما در بقاء حكم ، شك مىكنيد و الا اگر نماز جمعهء در عصر غيبت ، همان نماز جمعهء در عصر حضور است ، نبايد در بقاء حكم شك كنيد « 1 » لذا مىگوئيم قضيّه مشكوكه با قضيّهء متيقّنه اختلاف پيدا كرده است ، قضيّهء متيقّنه چنين است « صلاة الجمعة في عصر الحضور واجبة » و قضيّهء مشكوكه ، عبارت است از « صلاة الجمعة في عصر الغيبة هل تكون واجبة ام لا » لذا مستشكل مىگويد در احكام كلّى نمىتوان استصحاب نمود .
بهعبارت ديگر در احكام كلّى اگر قضيّه مشكوكه با قضيّهء متيقّنه ، تغيير نكرده است پس نبايد شك در بقاء حكم كنيد و اگر تغيير كرده است پس نمىتوان استصحاب جارى نمود زيرا در استصحاب وحدت قضيّه مشكوكه و متيقّنه معتبر است و در مواردى استصحاب ، جارى مىشود كه مغايرتى بين دو قضيّه نباشد به عبارت ديگر وجوب نماز جمعه در عصر غيبت ، نامش بقاء وجوب نماز جمعه در عصر حضور نيست ، اينجا دو حكم مطرح است يكى وجوب نماز جمعه در عصر حضور و ديگرى وجوب نماز جمعه در عصر غيبت .
آيا ممكن است كسى بگويد ما احتمال نسخ و عدم نسخ حكم را مىدهيم لذا بقاء حكم را استصحاب مىكنيم ؟
هامش
( 1 ) - در استصحاب احكام جزئى ، علّت شكّ در بقاء بسيار واضح بود و در مثالى كه بيان كرديم ، گفتيم لباس ما قطعا هنگام صبح ، متنجّس بود ولى بعد از ظهر در بقاء نجاست ، شك پيدا كرديم و منشأ شكّ ما هم اين بود كه احتمال مىداديم لباس را تطهير كرده باشيم .