إن قلت : كيف يحكم بصحّتها مع عدم الأمر بها ؟ و كيف يصحّ الحكم باستحقاق العقوبة على ترك الصّلاة الّتي أمر بها ، حتّى فيما إذا تمكّن ممّا أمر بها ؟ كما هو ظاهر « 1 » إطلاقاتهم ، بأن علم بوجوب القصر أو الجهر بعد الإتمام و الإخفات و قد بقي من الوقت مقدار إعادتها قصرا أو جهرا ، ضرورة أنّه لا تقصيرها هنا يوجب استحقاق العقوبة ، و بالجملة كيف يحكم بالصّحّة بدون الأمر ؟ و كيف يحكم باستحقاق العقوبة مع التّمكّن من الإعادة ؟ لو لا الحكم شرعا بسقوطها و صحّة ما أتى بها [ 1 ] .
شرح
مأمور به بوده است ترك نموده است « 2 » چون مأمور به او نماز « قصرى » بود امّا او « تمام » خوانده است و يا مثلا مأمور به او نماز « جهرى » بوده ولى او اخفاتا قرائت نموده است .
[ 1 ] - اشكال : مستشكل در اين قسمت از عبارت دو ايراد ، نسبت به مطالب گذشته دارد :
1 - گفتيد كسى كه جهلا در موضع قصر ، نمازش را تمام بخواند يا نماز جهرى را اخفاتا و يا نماز اخفاتى را جهرا قرائت كند عملش صحيح است ، اشكال ما اين است كه : به چه ملاكى عمل او صحيح است ، نماز او كه مأمور به نبوده ، نمازى كه فاقد « امر » است چگونه دربارهء آن ، حكم به صحّت مىكنيد ؟ بهعبارت ديگر ، نماز تمام - غير قصرى - براى كسى كه وظيفهاش قصر است ، اصلا مأمور به نيست .
2 - و همچنين گفتيد اگر جهلا در موضع قصر ، نماز را تمام خواند درعينحال كه
هامش
( 1 ) - ظاهر اطلاق كلمات فقهاء اين است كه در صورت ارتفاع جهل و تمكّن از اعاده عمل ، استحقاق عقاب به قوّت خود باقى است .
( 2 ) - و منشأ اين كار هم جهل تقصيرى بوده است .