بل « 1 » يحسن أيضا فيما قامت الحجّة « 2 » على البراءة عن التّكليف لئلّا يقع فيما كان في مخالفته على تقدير ثبوته ، من المفسدة و فوت المصلحة [ 1 ] .
شرح
طرف ، نماز مىخوانم ، اوامر مولا را به استهزاء نگرفته است ؟
جواب : اوّلا اين مطلب كلّيّت ندارد گاهى اگر بخواهيم امتثال تفصيلى نمائيم و احتياط نكنيم و برويم جهت قبله را مشخّص كنيم بايد چند كيلومتر مسافت بپيمائيم لذا نماز را به چهار طرف مىخوانيم و براساس يك غرض عقلائى اين كار را انجام مىدهيم و برفرض كه غرض عقلائى نداشته باشيم چون انگيزهء ما در اتيان اصل عمل ، امر مولا است مىگوئيم اين عمل با قصد امتثال منافاتى ندارد . ثانيا ، اين تمسخر و استهزاء آيا به امر مولا متعلّق شده است يا اينكه اين كار بىفائده و استهزاء به اطاعت امر ، تعلّق پيدا كرده يا اينكه اين كار عبث و بقول شما استهزاء به كيفيّت اطاعت ، متعلّق شده است ؟
اينجا با سه مسئله مذكور مواجه هستيم - امر مولا ، اطاعت امر مولا و كيفيّت اطاعت مولا - فردى كه احتياط مىكند در برابر امر مولا و اطاعت امر مولا به تمام معنا خاضع است بله ، در كيفيّت اطاعت مولا به قول شما كار عبث و بىفايدهاى انجام مىدهد امّا اين كار ضربهاى به امر مولا و اطاعت مولا نمىزند .
[ 1 ] - در مواردى كه حجّت غير علمى و غير قطعى - ظنّ معتبر - بر نفى تكليف داريم رعايت احتياط ، خوب است و اين احتياط سبب اجتناب از مفسدهء احتمالى و درك مصلحت احتمالى مىشود .
مثال : روايت معتبر زراره فرضا دلالت بر عدم وجوب نماز جمعه نمود ، در عين
هامش
( 1 ) - عطف به جملهء « بل يحسن على كلّ حال » است .
( 2 ) - مقصود مصنّف از « الحجّة » ، دليل ظنّى معتبر است ، به قرينهء جملهء « فيما كان في مخالفته على تقدير ثبوته » .