شرح
كيفيّت استدلال : طبق اين روايت ، پيامبر گرامى « صلّى اللّه عليه و آله » فرمودند زمانى كه دربارهء چيزى به شما دستورى دادم شما هر مقدار از آن چيز را كه مىتوانيد ، اتيان كنيد و انجام دهيد و . . .
سؤال : مراد از كلمهء « من » در روايت مذكور چيست ؟
« من » در روايت مذكور براى تبعيض استعمال شده است و گويا رسول اللّه « ص » چنين فرمودهاند : اگر در مورد شىء و مركّبى - كه داراى اجزائى است - دستورى به شما دادم هر مقدار از آن مركّب - از آن اجزاء - را كه مىتوانيد و قدرت بر انجامش را داريد اتيان نمائيد و آن جزئى كه تحت قدرت شما نيست - جزء غير مقدور - مانعى براى تركش وجود ندارد ، بنابراين كلمهء « من » براى تبعيض است و مرجع ضمير « منه » كلمهء « شىء » مىباشد و آن شىء بايد مركّب و داراى اجزائى باشد تا كلمهء « من » بتواند براى تبعيض استعمال شده باشد .
لذا در محلّ بحث مىگوئيم نسبت به اتيان جزئى مانند سوره ، عاجز هستيم امّا بقيّهء عمل و ساير اجزاء - مانند نماز بدون سوره - تحت قدرت ما هست و بايد عمل را فاقدا عن الجزء اتيان نمائيم .
تذكّر : با توجّه به كلمهء « من » تبعيضيّه ، اين روايت در باب تعذّر جزء مىتواند محلّ بحث و استدلال واقع شود نه تعذّر شرط .
آيا كلمهء « من » مىتواند براى تبيين باشد - « من » بيانيّه -
اگر كلمه « من » بيانيّه باشد ارتباطى به محلّ بحث ما ندارد زيرا معنى حديث چنين مىشود « اذا امرتكم بشىء فأتوا منه اى فأتوه ما استطعتم » يعنى اگر نسبت به مأمور به قدرت داريد ، آن را اتيان نمائيد و اگر قدرت نداريد ، اتيان نكنيد و مانعى از تركش وجود ندارد در اين صورت دليلى نداريم كه آن شىء - مأمور به - بايد مركّب و