شرح
مسائلى مىآيد چيست ؟ همان سعادت و شقاوتى كه در ذهن بعضى مىآيد كه اين دو از امور ذاتى هستند .
حقيقت سعادت : در محيط شرع چنانچه كسى طبق دستورات الهى رفتار كند مىگويند : عاش سعيدا و مات سعيدا .
حقيقت شقاوت : اگر كسى بر خلاف فرامين الهى عمل نمايد مىگويند عاش شقيّا و مات شقيّا خلاصه ، شقاوت و سعادت مطلب غير قابل تصوّرى نيست .
معناى السّعيد ، سعيد فى بطن أمه و الشّقى شقى فى بطن امّه « 1 » چيست ؟ معنايش آن چيزى نيست كه در ذهن بعضى است .
براى اين جمله معانى متعدّدى شده است از جمله : عاقبت فردى كه به شقاوت يا عصيان منتهى مىشود از همان وقتى كه در رحم مادر است مشخص است يعنى اگر كسى عاقبتنگر باشد مىگويد : « هذا شقى » شمر كه در رحم مادر بود از نظر يك امام كه آينده او را مىديده شقى به حساب مىآمده است .
اين يك مسئلهء عقلائى است . مثلا انسان به فرزندى كه درس نمىخواند ، به كار و تلاش و فعّاليّت هم علاقهاى ندارد هماكنون مىگويد او بدبخت است و حال آنكه الآن بدبختى و وضع بدى ندارد ، او هنوز وارد جامعه نشده است ولى چون پدرش به احتمال هفتاد درصد يا هشتاد درصد وضع او را مىبيند ، فعلا به او مىگويد بدبخت هستى و اين مربوط به آيندهء اوست و الا اگر مربوط به ماهيّت فرزند باشد چرا مىگويند الشّقى شقى فى بطن امّه .
هامش
( 1 ) - عن ابن أبى عمير قال : سألت ابا الحسن موسى بن جعفر عليه السّلام عن معنى قول رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله : الشّقى من شقى فى بطن امّه و السّعيد من سعد فى بطن امّه ، فقال الشّقى من علم ( علمه ) اللّه و هو فى بطن امّه انّه سيعمل اعمال السّعداء . . . بحار / 5 / 57 باب سعادت و شقاوت حديث 10 .