شرح
اصلا قصد قربت - به معنى داعى الامر - نه به صورت شرطيّت و نه به صورت جزئيّت - حتّى در عبادات مسلّم - داخل و جزء مأمور به نيست .
بيان ذلك : شارع مقدّس مىتواند بگويد نماز را با اجزا و شرائط ، يعنى با ركوع و سجود و طهارت و . . . بخوانيد امّا نمىتواند بگويد نماز را به داعى امر ، اتيان نمائيد .
به عبارت ديگر : « داعى الامر » نمىتواند در رديف سائر اجزا و شرائط نماز باشد .
سؤال : در عبادات ما چگونه « قصد قربت » بكنيم ؟
جواب : ما به « عقل » مراجعه مىكنيم و عقل مىگويد : چون در واجبات عبادى بدون قصد قربت و بدون « داعى امر » ، غرض شارع حاصل نمىشود ، لذا خود « عقل » حكم مىكند كه قصد قربت در آنها معتبر است و شما نماز را به قصد قربت و به داعى امر بخوانيد تا غرض مولى حاصل شود بنابراين ما « مأمور به » را با تمام اجزا و شرائط ، به داعى امر ، اتيان مىكنيم و هيچ نقصى هم در آن نيست . منتهى در مسئلهء قصد قربت ، مرجع ما ، عقل است .
سؤال ديگر : در محلّ بحث كه ما علم به ثبوت امر نداريم بلكه احتمال ثبوت امر را مىدهيم چگونه مىتوانيم احتياط و قصد قربت نمائيم ؟
جواب : ما به عقل مراجعه مىكنيم و او مىگويد كه :
شما عمل عبادى مشكوك الوجوب را به داعى احتمال وجوب ، اتيان كنيد و انگيزهء شما از اتيان آن عمل ، اين باشد كه احتمال دارد آن مشكوك الوجوب ، نزد خداوند محبوبيّت داشته باشد « 1 » منتها در واجبات مسلّم عبادى ، شما آنها را به « داعى امر » ، انجام
هامش
( 1 ) - در مواردى كه انسان حرام يا واجب مسلّمى را به داعى امر الهى ترك يا اتيان مىكند ، به وظيفهء خود عمل كرده است و مستحق ثواب خواهد بود امّا در مواردى كه انسان ، مشكوك الوجوب يا مشكوك الحرمه را به انگيزهء احتمال امر الهى ، اتيان يا ترك مىنمايد ، اهمّيّت كار ، زيادتر است چرا كه چنين