لا يقال : نعم ، و لكنه يستكشف منه على نحو الإنّ إيجاب الاحتياط من قبل ، ليصح به العقوبة على المخالفة [ 1 ] .
شرح
واقعى تكوينى است . « لا تأكل » باشد يا نباشد حموضت تحقّق دارد .
معناى تعليل « 1 » در روايت اين است كه : توقّف از اقتحام در هلاكت بهتر است پس بايد با قطع نظر از اين « قف » احتمال عقوبتى باشد كه ما روايت « قف عند الشّبهة » را معلل به آن احتمال عقوبت بكنيم درحالىكه با قطع نظر از روايت « قف عند الشّبهة » احتمال عقوبتى در بين نيست زيرا : تكليف واقعى مجهول است و فرض ما اين است كه اخبار توقّف هم فقط مىگويد قف عند الشّبهة . پس معلّل كردن « قف عند الشّبهة » را بر « الوقوف عند الشّبهة ، . . . » معنايش اين است كه تعليل با قطع نظر از اين حكم هم ثابت است درحالىكه در شبهات بدويّه از راه همين حكم شما مىخواهيد احتمال عقوبت را ثابت كنيد .
خلاصه : در شبهات بدويّه بعد الفحص اقتحام در هلاكت وجود ندارد زيرا تعليل روايت « قف » شامل اين فرض نمىگردد و شارع براى ما وجوب توقّف و احتياط را جعل نكرده است .
[ 1 ] - اشكال : ما راه ديگرى را طى مىكنيم كه تعليل هم در جاى خودش محفوظ باشد به اين ترتيب كه :
ما از روايت ( قف عند الشّبهة » بنحو دليل « انّى » « 2 » كشف مىكنيم كه قبلا احتياط واجب بوده است و آن وجوب احتياط مصحّح احتمال عقوبت است و در اين صورت مىگوئيم تعليل روايت « توقّف » به لحاظ آن وجوب احتياط قبلى است .
هامش
( 1 ) - فان الوقوف عند الشّبهة خير . . .
( 2 ) - دليل انّى آن است كه از معلول علّت را كشف كنيم .