مع امكان أن يقال : ترك ما احتمل وجوبه مما لم يعرف حرمته ، فهو حلال [ 1 ] .
تأمل [ 2 ] .
و منها : قوله عليه السّلام ( الناس في سعة ما لا يعلمون ) فهم في سعة ما لم يعلم ، أو ما دام لم يعلم وجوبه أو حرمته ، و من الواضح أنه لو كان الاحتياط واجبا لما كانوا في سعة أصلا ، فيعارض به ما دل على وجوبه ، كما لا يخفى [ 3 ] .
شرح
روايت مذكور در مورد شبهات تحريميّه وارد شده است امّا بين برائت در شبههء تحريميّه ، و برائت در شبههء وجوبيّه ملازمه هست يعنى هركسى در شبههء تحريميّه قائل به برائت است در شبههء وجوبيّه هم مسلّما برائت را پذيرفته است لذا از راه عدم الفصل استدلال به حديث مذكور در ما نحن فيه ( شبهات حكميّه ) را تكميل مىنمائيم .
[ 1 ] - مرحوم آقاى آخوند براى اينكه شبهات وجوبيّه را در مدلول حديث مذكور قرار دهند راه ديگرى را بيان مىكنند كه : ممكن است ما تمام شبهات وجوبيّه را به شبهات تحريميّه ، مبدّل كنيم و بگوئيم :
ترك واجب حرام است ، و در شبههء وجوبيّه اگر به جاى فعل ، جانب ترك را ترجيح دهيم يك شبههء تحريميّه بوجود مىآيد .
[ 2 ] - اشاره به بطلان راه اخير است .
4 - حديث « سعه »
[ 3 ] - روايت ديگرى كه مرحوم آقاى آخوند در بحث برائت به آن تمسّك مىكنند عبارتست از : « النّاس فى سعة ما لا يعلمون » « 1 » .هامش
( 1 ) - وسائل الشيعة ج 2 / باب 50 از ابواب نجاست روايت 11 ( قريب به اين مضمون ) .