لا يقال كيف ؟ و إيجاب الاحتياط فيما لا يعلم و إيجاب التحفظ في الخطأ و النسيان ، يكون أثرا لهذه العناوين بعينها و باقتضاء نفسها [ 1 ] .
شرح
يعنى در مورد قتل خطائى مثلا يك بنده آزاد شود .
آيا حديث نبوى اين حكم ( تحرير رقبه ) را از آيه شريفه رفع مىكند يا اينكه بين حديث رفع و آيه تعارض هست ؟
جواب : حديث رفع آثارى را كه بر عناوين ثانوى ( مانند خطا ، نسيان و . . . ) مترتّب است نمىتواند رفع كند بلكه آثارى كه روى عنوان اوّلى فعلى ثابت است برمىدارد لذا در اين مثال تعارضى بين آيه و حديث نبوى نيست و حديث نمىتواند اثر مترتّب بر خطا ( تحرير رقبه ) را نفى كند .
[ 1 ] - اشكال : مرحوم مصنّف فرمودند : حديث نبوى آثار عنوان اوّلى را رفع مىكند نه آثار مترتّب بر عنوان ثانوى را .
اكنون ما از ايشان سؤال مىكنيم :
آيا « وجوب احتياط » در فقرهء ما لا يعلمون اثر عنوان اوّلى است تا با حديث نبوى رفع شود ؟
و آيا ايجاب تحفّظ « 1 » در فقره نسيان و خطا اثر عنوان اوّلى است ؟
جواب - ايجاب احتياط و ايجاب تحفّظ اثر عنوان اوّلى نيست بلكه وجوب احتياط در فقره « ما لا يعلمون » اثر جهل و اثر « الحكم المجهول » است چون اگر كسى حكم را بداند احتياط نمىكند لذا مىگوئيم همين عدم وجوب احتياطى را كه شما با حديث رفع ثابت كرديد اين اثر عنوان ثانوى است و حديث رفع نمىتواند اثر عنوان ثانوى را بر طرف كند .
هامش
( 1 ) - شارع مقدّس در مورد خطا و نسيان مىتوانست تحفّظ واقع را بر مكلّف واجب كند و بگويد مكلّف بايد مراقب و متحفّظ باشد كه موضوع خطا و نسيان تحقّق پيدا نكند .