و اما المقدّمة الرابعة : فهي بالنسبة إلى عدم وجوب الاحتياط التام بلا كلام ، فيما يوجب عسره اختلال النظام [ 1 ] .
شرح
نداشته باشيم در ما نحن فيه ما يقين داريم كه بايد احتياط كرد لذا مىگوئيم عقاب بر تكاليف هم بلا بيان و قبيح نمىباشد .
سؤال : شما از چه طريقى علم به لزوم احتياط پيدا كرديد ؟
جواب : از علّت معلول را كشف كرديم به اين ترتيب كه : از اهميّت شارع نسبت به تكاليف كشف كرديم بايد احتياط كرد چون شارع مقدّس نسبت به تكاليف ، اهمّيّت فراوان قائل شده است پس كشف مىكنيم كه او راضى نيست تكاليف مهمل گذاشته شود لذا بايد احتياط كرد .
صحيح نيست كه شارع اين همه نسبت به تكاليف اهمّيّت بدهد و در عين حال بگويد : اگر نسبت به تكاليف ، علم پيدا نكرديد ، احتياط واجب نيست .
و لو كان ببعض المحتملات « 1 » .
به علاوه صحيح است كه كسى ادّعا كند : در حال انسداد باب علم و علمى اجماع قائم شده است بر اينكه اهمال تكاليف جايز نيست . لذا مىگوئيم وقتى وجوب احتياط را كشف كرديم عقاب هم بلا بيان نمىباشد .
نقد و بررسى مقدّمهء چهارم دليل انسداد
[ 1 ] - خلاصهء مقدّمهء چهارم : احتياط تام « 2 » اگر سبب اختلال نظام بشود ، جايز نمىباشد و رجوع به اصول عمليّه يا مجتهد انفتاحى هم جايز نيست .هامش
( 1 ) - چون احتياط تام ممكن نيست در بعضى از محتملات احتياط مىكنيم ( در مظنونات احتياط مىكنيم نه در مشكوكات و موهومات ) .
( 2 ) - يعنى عمل نمودن به تمام مظنونات ، مشكوكات و موهومات .