إيضاح الكفاية (فارسى) — صفحة 344
الرابع : دليل الانسداد ، و هو مؤلف من مقدّمات ، يستقل العقل مع تحققها بكفاية الإطاعة الظنية حكومة أو كشفا على ما تعرف ، و لا يكاد يستقل بها بدونها ، و هي خمس [ 1 ] . نمىتوان ثابت نمود كه مطلق ظن حجّيّت دارد . و اگر مقدّمات ديگر انسداد ثابت شد اين همان دليل انسداد است و مرحوم طباطبائى قدّس سرّه دليل جداگانهاى اقامه ننمودهاند . خلاصه : تاكنون حجّيّت مطلق ظن ثابت نشده است . چهارمين دليل بر حجّيّت مطلق ظن ( دليل انسداد ) [ 1 ] - اين دليل از پنج مقدّمه تشكيل شده . چنانچه اين مقدّمات كامل و تمام باشد عقل حكم مىكند كه مظنّه به نحو حكومت يا كشف ، حجّيّت دارد . مقصود از اصطلاح « كشف » و « حكومت » چيست ؟ بعضى قائل هستند كه اگر مقدّمات دليل انسداد كامل باشد عقل كشف مىكند كه شارع مقدّس در هنگام انسداد باب علم و عملى ، مظنّه را حجّت قرار داده است لكن در قرآن و سنّت اثرى از حجّيّت مظنّه نيست بلكه كاشفش « عقل » است . و عدّهاى ديگر معتقدند اگر مقدّمات دليل انسداد كامل باشد ، همان عقلى كه حكم مىكند قطع داراى حجّيّت است ، همان عقل حكم مىكند كه « مظنّه » معتبر است . و به عبارت ديگر : العقل يحكم بحجّيّة القطع مطلقا و كذا بحجّيّة الظّن مع تماميّة دليل الانسداد . در نتيجه اگر انسان ظنّ به تكليفى پيدا كرد و طبق آن عمل نمود ، « عقل » حكم مىكند كه اين اطاعت ظنيّه كافى است .