أو من تتبع الإجماعات المنقولة على الحجية [ 1 ] .
و لا يخفى مجازفة هذه الدعوى ؛ لاختلاف الفتاوى فيما أخذ في اعتباره من الخصوصيات ، و معه لا مجال لتحصيل القطع برضاه عليه السّلام من تتبعها ، و هكذا حال تتبع الإجماعات المنقولة [ 2 ] .
شرح
تذكّر : چرا مصنّف فرمودهاند فتاواى اصحاب را تا زمان شيخ طوسى ملاحظه مىكنيم ؟
جواب : چون زمان شيخ طوسى زمانى است كه استاد شيخ طوسى - سيّد مرتضى - قائل به عدم حجّيّت خبر واحد بوده است .
[ 1 ] - و يا اينكه اگر كسى شخصا اقوال علما را تتبّع نكرد راه ديگرى براى او وجود دارد كه :
اجماعات منقول را بررسى كند وقتى ديد كه مثلا پنجاه نفر از بزرگان و فقهاى عدول ادّعاى اجماع بر حجّيّت خبر واحد كردهاند اين مسئله سبب مىشود كه موافقت معصوم را حدس بزند .
[ 2 ] - آيا اين دو راهى را كه ما ذكر كرديم صحيح است ؟ خير .
زيرا كسانى كه خبر واحد را حجّت مىدانند و يا اينكه در مورد حجّيّت خبر واحد اجماع نقل كردهاند ، اينها بر يك عنوان اتّفاق ندارند و نظرات اينها متفاوت است .
بعضى مىگويند ، راوى بايد عادل باشد ، عدّهاى مىگويند وثاقت راوى در حجّيّت خبرش كفايت مىكند و بعض ديگر مىگويند خصوصيّات راوى مطرح نيست بلكه روايت بايد موثوق به باشد و غير ذلك آيا با وجود اين اختلافات انسان مىتواند رأى معصوم را كشف كند ؟ ؟ خير .