فلو ضم إليه مما حصله أو نقل له - من أقوال السائرين أو سائر الأمارات - مقدار كان المجموع منه و ما نقل بلفظ الإجماع به مقدار السبب التام ، كان المجموع كالمحصل [ 1 ] .
و يكون حاله كما إذا كان كله منقولا [ 2 ] .
و لا تفاوت في اعتبار الخبر بين ما إذا كان المخبر به تمامه ، أو ما له دخل فيه و به قوامه ، كما يشهد به حجيته بلا ريب في تعيين حال السائل ، و خصوصية القضية الواقعة المسئول عنها ، و غير ذلك مما له دخل في تعيين مرامه عليه السّلام من كلامه [ 3 ]
شرح
. ( 1 ) [ 1 ] - اگر اقوالى را كه از طريق اجماع اجمالا به دست آورده است به اقوالى كه خودش تحصيل كرده است ( يا ديگرى برايش تحصيل نموده است ) ضميمه نمايد چنانچه مجموع آن دو به مقدار سبب تام شود مانند اجماع محصّل است ( در احراز جميع آن فتاوا ) و يا اقوالى را كه از طريق اجماع اجمالا به دست آورده است به امارات ديگر ضميمه كند چنانچه مجموع آن دو به مقدار سبب تام بشود مانند اجماع محصّل است ( در احراز جميع آن فتاوا ) .
[ 2 ] - امّا نتيجه ، تابع اخسّ مقدّمات است چون اين اجماع منقول ، جزء السبب بوده است لذا اين اجماع منقول و آنچه را كه به آن ضميمه نموده است از نظر حجّيّت مانند اجماع منقول مىباشد .
[ 3 ] - عبارت فوق جواب از اشكال مقدّر است كه :
مىدانيم دليل حجّيّت اجماع ، ادلهء حجّيّت خبر واحد است و در ما نحن فيه اجماع ناقل به تنهائى ( بدون ضميمه ) هيچگونه اثرى نداشت .
اگر رأى پنجاه نفر اثر نداشته باشد ادلهء حجّيّت خبر واحد نسبت به اين پنجاه نفر هم نمىتواند حجّيّت داشته باشد .
جواب - در ادلهء حجّيّت خبر واحد ما مىخواهيم كه خبر واحد يك اثر شرعى داشته باشد خواه تمام المؤثّر باشد يا اينكه جزئى از اثر باشد .