و مع الانسداد كان قوله معتبرا إذا أفاد الظن ، من باب حجية مطلق الظن ، و إن فرض انفتاح باب العلم باللغات بتفاصيلها فيما عدا المورد [ 1 ] .
شرح
لغات را بدانيم تا بتوانيم ، بگوئيم فلان شىء داخل در اين معناست و فلان شىء خارج از اين معناست ما ضابطهاى لازم داريم كه موارد مشكوك را داخل در معنى يك لفظ يا خارج از معناى يك لفظ بدانيم لذا چون غالبا باب علم و علمى به معانى لغات منسد است مىگوييم راهى جز اينكه به كتاب لغت مراجعه كنيم و قول لغوى را اخذ كنيم نداريم پس قول لغوى حجّت است .
آيا ادّعاى انسداد براى حجّيّت قول لغوى درست است ؟
مرحوم آقاى آخوند مىفرمايند با فرض انفتاح باب علم و علمى به احكام اين انسداد صغير فايدهاى ندارد .
[ 1 ] - انسداد كبير ( اگر مقدّماتش تمام باشد ) مربوط به انسداد باب علم و علمى نسبت به احكام الهى است .
در انسداد كبير مثلا نمىتوان هميشه اصالة البراءة جارى كرد زيرا تمام احكام الهى با اجراى اين اصل از بين مىرود و احتياط هم مشكل است لذا مىگوئيم ظنّ مطلق به حكم الهى حجّت است ( مطلق ظن ) .
اگر انسداد كبير درست و تمام شد ( خواه انسداد صغير درست بشود يا نشود ) ، مشكل شما حل مىشود .
در انسداد كبير اگر گفتيم ظنّ مطلق به حكم الهى حجّيّت دارد نتيجهاش اين مىشود كه شما از هر راهى ظنّ بهمعناى « صعيد » پيدا كنيد براى شما حجّت است امّا خود اين انسداد صغير موضوعيّتى ندارد .
و اگر مقدّمات انسداد كبير ناتمام بود و ظنّ مطلق به حكم الهى حجّيّت پيدا نكرد باز اين انسداد صغير ثمرهاى ندارد .
اگر انسداد كبير تمام بود و ظنّ مطلق حجّيّت پيدا كرد چنانچه شما معانى تمام لغات را بدانيد ( باب علم و علمى به لغات منسد نباشد ) ولى در يك مورد ترديدى داشته باشيد