شرح
و اگر در ظرف سمت چپ هم واقع شده باشد آن ظرف متنجّس شده است و خوردن از آن آب جائز نيست خلاصه معلوم بالاجمال در هر طرفى باشد داراى اثر است امّا در همين مثال اگر يك طرف شما حوض كرّى باشد و طرف ديگر يك ظرف آب قليل وجود داشته باشد و شما علم اجمالى پيدا كرديد كه يك قطره خون يا در ظرف واقع شده است و يا در آن حوض ريخته شده است ، در اين صورت علم اجمالى شما اثرى ندارد براى اينكه معلوم بالإجمال شما يك طرفش اثر دارد .
اگر قطره خون در ظرف آب افتاده باشد آن ظرف را نجس مىنمايد .
امّا اگر قطره خون در حوض كر افتاده باشد چون آن حوض كر مىباشد با وقوع خون در آن متغيّر نمىشود و آن آب متنجّس نمىشود . لذا چون معلوم بالاجمال شما يك طرفش داراى اثر است علم اجمالى اثرى ندارد .
امّا حوض كه كر است ، با ملاقات نجس نمىشود .
و امّا در آن ظرف اصالة الطّهاره جارى مىشود پس وجود علم اجمالى كالعدم است ، مرحوم آقاى آخوند مىفرمايند ما نحن فيه هم همينطور است .
چون شما علم اجمالى داريد كه در مطلق ظواهر اعم از آيات الاحكام و غير آيات الاحكام تحريفى واقع شده است . لكن اين علم اجمالى اثرى ندارد .
اگر تحريف در ناحيهء آيات الاحكام باشد اين مانع حجّيّت مىشود و آثار حجّيّت ( منجّزيّت - معذّريّت و . . . ) از بين مىرود .
امّا اگر تحريف در ناحيهء غير آيات الاحكام باشد اثرى ندارد زيرا در آن آيات مسئلهء حجّيّت مطرح نيست .
لذا علم اجمالى شما كالعدم است و زمانى كه شما علم اجمالى نداشتيد ديگر مسئلهء