أصلا ، كما أشرنا إليه آنفا .
فبيان عدم صحة الالتزام مع الشك في التعبد ، و عدم جواز إسناده إليه تعالى غير مرتبط بالمقام ، فلا يكون الاستدلال عليه بمهم ، كما أتعب به شيخنا العلامة - أعلى اللّه مقامه - نفسه الزكية ، بما أطنب من النقض و الإبرام ، فراجعه بما علقناه « 1 » عليه ، و تأمل .
و قد انقدح - بما ذكرنا - أن الصواب فيما هو المهم في الباب ما ذكرنا في تقرير الأصل ، فتدبر جيدا [ 1 ] .
شرح
( 1 ) [ 1 ] - مرحوم شيخ انصارى « 2 » براى اثبات اين مطلب راه ديگرى را پيمودهاند كه :
معناى اينكه اماره و خبر واحد حجّت است ، يك اثر مهمّش اين است كه من و شما بتوانيم به مفاد آن التزام قلبى پيدا كنيم .
و ديگر اينكه بتوانيم آن مفاد را به خداوند هم نسبت بدهيم . مثلا اگر خبر زراره دلالت بر وجوب نماز جمعه كرد ، من و شما بتوانيم بگوئيم وجوب نماز جمعه حكم الهى است و بتوانيم آن را به خداوند مستند كنيم .
سپس مرحوم شيخ مىفرمايند : اگر يك اماره مشكوك الحجّيّة داشته باشيم كه دليلى بر حجّيّت آن در دست نداشته باشيم چگونه مىتوانيم التزام قلبى به مفاد آن پيدا كنيم و چگونه مىتوانيم مفاد آن را به خداوند مستند نمائيم .
اين نسبت بدون علم به خداوند استقُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ .« 3 »
بنابراين مرحوم شيخ مىفرمايند از آيات و روايات استفاده مىشود كه انسان در صورت شك نمىتواند ملتزم به حكمى بشود و نمىتواند آن را به خداوند نسبت بدهد زيرا اين افتراء نسبت به خداوند سبحان است .
هامش
( 1 ) - ر . ك ، حاشيه بر فرائد الاصول / 44 .
( 2 ) - ر . ك ، فرائد الاصول / 30 .
( 3 ) - سورهء يونس 59 .