شرح
اگر حكم واقعى نماز جمعه حرمت است و خبر واحد هم دلالت مىكند كه حكم نماز جمعه در عصر غيبت وجوب است . اوّلا اجتماع متضادّين است ، وجوب و حرمت ، كمال تضاد بينشان هست . ثانيا در جهات ديگر ، متضادّين پيش مىآيد .
سؤال مىكنيم آيا نماز جمعه مطلوب خداوند هست يا نه ؟
بايد بگوئيم به مقتضاى مفاد خبر واحد ، اراده به آن تعلّق پيدا كرده است و مطلوب مىباشد و به مقتضاى حرمتى كه در لوح محفوظ است به نماز جمعه كراهت تعلّق پيدا كرده است . بنابراين در يك شىء اجتماع مصلحت ملزمه ( لازم الرّعايه ) و مفسدهء ملزمه ( لازم الاجتناب ) شده است بدون اينكه كسر و انكسارى در كار باشد .
كسر و انكسار يعنى چه ؟
گاهى يك شىء مصلحت و مفسده دارد امّا اگر اين دو باهم مساوى باشند حكم آن شىء اباحه است .
و چنانچه مصلحت رجحان داشته باشد اگر به سر حدّ وجوب نرسد حكم آن شىء استحباب است و چنانچه به حدّ وجوب برسد حكم آن شىء وجوب است .
و اگر مفسدهء آن شىء رجحان بر مصلحت آن داشته باشد چنانچه مفسده به سر حدّ لزوم نرسد حكم آن شىء كراهت است . و چنانچه به حدّ لزوم برسد ( لازم الاجتناب باشد ) حكم آن شىء حرمت است به عبارت ديگر مصلحت و مفسده را اندازهگيرى مىكنند امّا در ما نحن فيه محاسبه و سنجش نمىتوان كرد زيرا شما مىگوئيد حكم نماز جمعه طبق مفاد اماره ، وجوب است پس مصلحت ملزمه دارد .
و از طرفى مىگوئيد حكم نماز جمعه در لوح محفوظ حرمت است پس مفسدهء ملزمه دارد .
چگونه شىء واحد هم مصلحت ملزمه پيدا مىكند و هم مفسدهء ملزمه ؟ بهطورى كه نتوان كسر و انكسار هم نمود . اينجا يك نوع اجتماع ضدّين تحقّق پيدا مىكند .