شرح
آيا بعد از رفع آن حكم وجوبى ، مىتوان گفت « جواز » قبلى آن شىء ، باقى هست ؟
بديهى است كه جواز هم بر دو گونه است : الف : جواز بهمعناى اعم كه در ضمن وجوب ، استحباب ، اباحه و كراهت تحقّق دارد . پس معناى جواز بهمعناى اعم ، اين است كه اتيان فعل مانعى ندارد . ب : جواز بهمعناى اخص ، همان اباحه هست يعنى جواز فعل و جواز ترك ، بدون اينكه رجحانى مطرح باشد .
خلاصه : اگر يك حكم وجوبى ، منسوخ شود ، آيا مىتوان گفت : آن شىء كه سابقا واجب بوده ، فعلا جواز بهمعناى اعم دارد و حرام نيست و يا حتى بالاتر آيا مىتوان گفت فعلا جواز بهمعناى اخص دارد و عنوان « اباحه » پيدا كرده ؟
جواب : آيا دليل ناسخ بر يكى از آن دو جواز ، دلالت مىكند و همچنين آيا دليل منسوخ دالّ بر يكى از آن دو جواز هست ؟
خير ، دليل منسوخ ، وارد شده كه وجوب را در ظرف خودش ثابت كند و دليل ناسخ هم وجوب را رفع نموده امّا فعلا كه وجوب قبلى ، رفع شده ، شما شبهه و احتمال حرمت را چگونه دفع مىكنيد ؟
ممكن است آن شىء كه قبلا واجب بوده و بعد از مدّتى وجوبش نسخ شده ، حرمت ، جانشين آن شده باشد . آيا شما در برابر احتمال مذكور ، دليلى داريد ؟ و آيا دليل ناسخ يا دليل منسوخ ، دلالت بر نفى حرمت مىكند ؟
خير ، دليل منسوخ ، وجوب را در مدت خاصّى ثابت نموده و دليل ناسخ هم آن وجوب را رفع نموده و فعلا هم كه وجوب ، مرفوع است ، دليلى بر خلافت و جانشينى نداريم ، ممكن است بعد از وجوب ، حرمت جانشين آن شود يا استحباب ، كراهت يا اباحه به جاى آن واقع شود .