شرح
البدر على ساير النجوم « 1 » . . . »
جواب : 1 - طبق قواعد و از نظر عقل ، بر هيچيك از مقدّمات ، ثوابى « 2 » مترتب نمىشود امّا پروردگار متعال از باب تفضّل و لطفى كه نسبت به بندگان خود دارد براى بعضى از مقدّمات ، مثوبات فراوانى قرار داده است .
2 - كسى كه مقدّمهاى را اتيان مىكند بايد بررسى كنيم كه هدف او چيست ؟ مثلا گاهى فردى لباسش را تطهير مىكند امّا تطهير لباس به خاطر خواندن نماز نيست بلكه به نظافت و طهارت لباس خود ، علاقه دارد . امّا گاهى انسان ، اوّلين مقدّمهاى را كه انجام مىدهد ، منظورش توصّل به ذى المقدّمه و نماز هست .
در دو مورد مذكور بايد قائل به فرق شد : كسى كه به تطهير لباس ، علاقه دارد و نظرى به ذى المقدّمه ندارد هيچگونه ثوابى بر عملش مترتّب نيست و استحقاق مثوبت و عقوبت فقط بر فعل و ترك ذى المقدّمه ، مترتّب مىشود امّا كسى كه فرضا ده مقدّمه را براى توصّل به ذى المقدّمه انجام مىدهد و ساعتها وقت خود را مشغول مىكند ، عنوان ديگرى به نام شروع در موافقت واجب نفسى و عنوان « اشقّ الاعمال » محقّق مىشود لذا براى تحقّق عنوان شروع در اطاعت امر نفسى و عنوان « افضل الاعمال احمزها « 3 » » ، مسألهء زيادى مثوبت مطرح مىگردد و اين مطلب ، طبق قاعده و از نظر عقل هم صحيح است .
اينكه در روايات براى مقدّمات مثوباتى ذكر شده ، آن مثوبات ، مربوط به مقدّماتى هست كه براى تحقّق ذى المقدّمه باشد ، هر قدمى را كه انسان براى زيارت سيد الشّهدا عليه السّلام برمىدارد ، داراى اجر جزيل مىباشد امّا فرضا كسى كه براى سياحت به عراق و كربلا مىرود و ضمنا به زيارت ابا عبد اللّه عليه السّلام مشرّف مىشود ، زيارت او با زيارت كسى كه از
هامش
( 1 ) - ر . ك : وسائل الشيعة ، 8 / 56 باب 32 از ابواب وجوب حج ، حديث 9 .
( 2 ) - استحقاق ثواب .
( 3 ) - فى حديث ابن عباس « افضل الاعمال احمزها » اى اشقها و أمتنها و اقواها ر . ك : مجمع البحرين 4 / 16 .