شرح
[ تحقيقى در بحث اجزا ، در دو موضع ]
موضع اوّل قياس هر مأمور به « 1 » ، نسبت به امر خودش از نظر اجزا
در اين بخش ، هر مأمور به را نسبت به امر خودش مقايسه نموده و مىگوئيم : آيا اتيان مأمور به به امر واقعى اوّلى كافى است يا نه ، يعنى اگر مولا بفرمايد در حالت اختيار ، نماز را با طهارت مائيّه بخوانيد و مكلّف هم امتثال نمود ، آيا لازم است ثانيا نماز مع الوضوء را تكرار كنيم يا نه به عبارت ديگر : وقتى مأمور به با تمام خصوصيّات و شرائط معتبره ، اتيان شد باز هم حالت انتظار ، مطرح است و بايد همان نماز را مجددا خواند يا همان نماز مع الوضوء ، كفايت مىكند ؟ و همچنين اتيان مأمور به به امر اضطرارى « 2 » را نسبت به امر خودش سنجيده و مىگوئيم اگر مولا فرمود : در حالت فقدان آب ، نماز را با تيمّم بخوانيد و مكلّف هم نماز را با خصوصيّات معتبره ، اتيان نمود باز هم همان نماز ، لازم است تكرار شود يا همان كافى است ؟ خلاصه : بحث ما در موضع اوّل ، اين است كه هر مأمور به را نسبت به امر خودش بسنجيم و بحث در اجزا و كفايتش بكنيم . پاسخ مسئله را در موضع اوّل ، عقل بيان نموده و به نحو استقلال ، حكم به اجزا و كفايت نموده زيرا كسى كه مأمور به را با شرائط معتبرهاش اتيان كرد وجهى براى تكرار آن عمل وجود ندارد چون غرض مولا حاصل شده و با حصول غرض ، امر او ساقط گشته و با سقوط امر ، ديگرى مفهومى براى امتثال مجدد باقى نمىماند مثلا صلات مع الوضوء تا زمانى عنوان مأمور به داشت كه امرى به او تعلّق گرفته بود ولى هنگامى كه مكلّف ،هامش
( 1 ) - مأمور به به امر واقعى اوّلى نسبت به امر خودش ، مأمور به به امر اضطرارى نسبت به امر خودش و كذا در مأمور به به امر ظاهرى .
( 2 ) - و كذا اتيان مأمور به به امر ظاهرى .