عبارت است از :
واضع هنگامى كه در صدد وضع كلمهء « من » و « الابتداء » بوده ، همان مفهوم كلّى « الابتداء » را تصوّر كرده و هر دو لفظ را براى همان معنا وضع كرده و در حال استعمال هم در همان معناى كلّى استعمال مىشوند امّا آن دو فرقى دارند كه خود واضع هم به آن فرق و به آن نكته توجّه داشته است كه : مردم در مقام استعمال به دو صورت به مفهوم « الابتداء » نياز دارند يعنى با اينكه معنا واحد است امّا دو حال و دو كيفيّت دارند .
1 - گاهى « ابتداء » اصالت و استقلال دارد و در رديف ساير معانى است - همانطور كه انسان و رجل ، مفهوم كلّى و مستقلّى دارند - يعنى مستعملين ، نياز استقلالى به مفهوم ابتداء دارند واضع ، دستور داده است كه در اين قبيل موارد كلمهء « الابتداء » - كه اسم من الاسماء هست - را به كار ببريد به عبارت ديگر تعهّد و تقيّدى مطرح و اشتراطى در ميان است يعنى واضع ، دائره استعمال را محدود نموده و گفته اگر نياز استعمالى شما به « ابتداء » به نحو استقلال است ، كلمهء الابتداء را در مفهوم الابتداء به كار ببريد و مثلا بگوئيد « ابتداء كلّ امر اصعب من انتهائه » .
2 - امّا اگر نياز استعمالى شما به نحو استقلال نيست ، بلكه حالة للغير است ، و مثلا ارتباط به سير و بصره دارد ، ارتباط با آمدن شما از منزل به طرف مسجد دارد ، در اين صورت شما كلمهء « من » را در همان مفهوم كلّى ابتداء استعمال كنيد . بنابراين وضع هر دو عام ، موضوع له و مستعمل فيه هر دو هم عام است امّا مكان و محلّ استعمال آن دو تفاوت دارد و ترادفى در ميان نيست كه بتوان هركدام را در موضع ديگرى به كار برد .
تذكّر : « وضع » مقدّمهء استعمال است و واضع به استعمالات بعد الوضع نظر دارد ، لذا براى آنها - من و الابتداء - دو وضع در نظر گرفته است در يك موردش كلمهء « الابتداء » و براى مورد ديگرش كلمهء « من » را وضع نموده بدون اينكه لحاظ استقلالى و تبعى در
إيضاح الكفاية (فارسى) — صفحة 65
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٦٥