قتل شود تا آلتى موجود نباشد قتل ، محقّق نمىشود .
البتّه بعضى از اعمال مانند قتل به واسطه و ابزار نياز دارند و برخى احتياج به آلت ندارد مانند حركت اليد مثلا شما اراده مىكنيد و دست خود را حركت مىدهيد بدون اينكه نيازى به ابزار داشته باشيد .
همانطور كه مكرّرا گفتهايم بين حركت يد انسان گرفتار ارتعاش و حركت دست شخص سالم تفاوت هست و فرقش در اين است كه حركت دست شخص سالم ، مسبوق به ارادهء او مىباشد امّا حركت دست مرتعش ، اضطرارى است و چهبسا او ارادهء عدم مىكند و از خداوند متعال مىخواهد كه دستش چنان حركتى نداشته باشد امّا در اختيار او نيست و آن دست رغما لانفه حركت مىكند امّا حركت اختيارى انسان ، صددرصد ، مسبوق به اراده هست و به اختيار انسان ، حركت مىكند .
ب : برخى از اعمال هم مربوط به دائرهء نفس انسان هست و در خارج ، مظهرى ندارد .
سؤال : آيا اعمال خارجى و نفسانى در يك رديف هستند يا اينكه تفاوت دارند ؟
مثال : يكى از اعمال نفسانى انسان « تصوّر » مىباشد معناى تصوّر ، التفات و توجّه ذهنى نسبت به شىء متصوّر هست . به مجرّد تصوّر « انسان » مفهوم انسان در ذهن شما متصوّر مىشود .
آيا تصوّر شما ارتباطى به شما دارد يا نه ؟ مسلّما تصوّر ، مربوط به شما هست و با عمل شما عنوان « متصوّر » و « متصوّر » ، تحقّق پيدا مىكند امّا آن تصوّر ، فعلى نيست كه خارج از دائرهء نفس باشد .
آيا تصوّر شما - مانند تصوّر و فكر دربارهء فلان موضوع - كه يكى از اعمال نفسانيّه هست اختيارا تحقّق پيدا مىكند يا اضطرارا ؟
مسلّما و بداهتا تصوّر هم مانند حركت يد ، اختيارى است .
سؤال : ملاك اختيارى بودن « تصوّر » چيست و آيا اختيارى بودن تصوّر ، مانند اختيارى بودن حركت يد است و آيا همانطور كه اختياريّت حركت دست به اين است
إيضاح الكفاية (فارسى) — صفحة 488
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٤٨٨