الحادي عشر : الحقّ وقوع الاشتراك ، للنّقل و التبادر ، و عدم صحّة السّلب ، بالنّسبة إلى معنيين أو أكثر للفظ واحد [ 1 ] .
شرح
مشخّص مىكرديم مثلا گفتيم صلات براى چيزى وضع شده كه ناهى از فحشاء و منكر ، قربان كلّ تقى و معراج مؤمن باشد .
سؤال : آيا مىتوان گفت شرط ، دخالتى در موضوع له ندارد و نماز بدون طهارت ناهى از فحشاء و منكر است ؟
جواب : خير ! همانطور كه اجزاء ، دخالت در موضوع له دارند ، واضح است كه شرائط هم در موضوع له مدخليّت دارند لذا مىگوئيم همانطور كه ركوع و سجود در موضوع له و تسميه دخالت دارند ، طهارت و ساير شرائط هم مدخليّت دارند .
از بيانات گذشته ، نتيجه مىگيريم كه مختار مصنّف « ره » در اين بحث عبارت است از :
موضوع له الفاظ عبادات ، اجزاء و شرائطى هست كه در ماهيّت مأمور به دخيل هستند نه در تشخّص آنها .
امر يازدهم اشتراك لفظى
[ 1 ] - يكى از مباحث علم اصول ، بحث اشتراك است . مشترك بر دو قسم است : 1 - مشترك معنوى « 1 » 2 - مشترك لفظى . محلّ بحث ما مشترك لفظى و آن عبارت است از اينكه : يك لفظ براى معانىهامش
( 1 ) - الاشتراك المعنوى هو تعدّد افراد المعنى الحقيقى الواحد للفظ الواحد كلفظ الانسان الصادق على كل افراده ر . ك اصول الاستنباط 50 .