الثّالث : إنّ دخل شيء وجودي أو عدمي في المأمور به :
تارة : بأن يكون داخلا فيما يأتلف منه و من غيره ، و جعل جملته متعلّقا للأمر ، فيكون جزءا له و داخلا في قوامه [ 1 ] .
شرح
فساد معامله را دارد و اصل مذكور در واقع همان استصحاب عدم حصول اثر است .
امر سوّم
[ 1 ] - ما كه موضوع له الفاظ عبادات را خصوص « صحيح » مىدانيم ، لازم است بررسى كنيم كه هيئت تركيبيّه عبادات چيست تا معلوم شود كداميك از اجزاء و شرائط در تسميه و موضوع له الفاظ عبادات ، مدخليّت دارند و كدام يك دخالت ندارند . ضمنا در بحث مذكور ، مطالب مفيدى هست كه در ساير مباحث هم مىتوان از آن استفاده كرد . كيفيّت دخالت يك شىء در مسمّا و موضوع له الفاظ عبادات ، داراى صور مختلفى هست . - تقريبا چهار يا پنج صورت - گاهى شىء در ماهيّت مأمور به مدخليّت دارد و گاهى در فرديّت و تشخّص آن ، در هريك از دو صورت ، ممكن است به نحو جزئيّت ، دخالت در مأمور به داشته باشد و يا به نحو شرطيّت پس تاكنون چهار « 1 » قسم تصوّر نموديم كه ابتداء به بيان آنها مىپردازيم و در پايان ، متذكّر مىشويم كه كداميك از آنها در صحّت و فساد مأمور به مؤثّرند و كدامشان در موضوع له مدخليّت دارند . 1 - جزء الماهيّت : اوّلين چيزى كه در عبادات ، جلب توجّه مىكند ، اجزاء آن است مثلا ركوع جزء ماهيّت و حقيقت نماز است .هامش
( 1 ) - ضمنا قسم پنجمى هم متصوّر است كه مصنّف « ره » در پايان بحث ، بيان نمودهاند .