تنگى وقت
تنگى وقت : عدم گنجايش زمان براى بهجا آوردن عبادات داراى وقت مشخص با اجزاء و شرايط آن .
از آن در بابهايى نظير طهارت ، صلات و حج سخن رفته است .
حكم : عبادتهايى كه داراى وقت مشخصى هستند ، مانند نمازهاى واجب يوميه ، واجب است در همان وقت بهجا آورده شوند « 1 » و تأخير انداختن آنها تا آخر وقت - بهگونهاى كه زمان براى انجام دادن آنها با تحفّظ بر واجبات ، اعم از شرايط و اجزاء ، گنجايش نداشته باشد - بدون عذر حرام است . « 2 »
آثار : بر ضيق وقت آثارى مترتّب است .
1 . تقديم : واجب عبادىاى كه وقت آن تنگ است بر واجب عبادى داراى وقت موسّع مقدّم مىشود « 3 » ( - - ) تزاحم ) .
2 . تبديل يا رفع تكليف اوّلى : اگر مكلّف براى تحصيل طهارت ( وضو يا غسل ) آب در اختيار نداشته باشد واجب است براى پيدا كردن آن فحص كند ؛ « 4 » ليكن در تنگى وقت وجوب فحص ، ساقط و تيمّم جايگزين آن مىگردد . « 5 »
كسى كه از اداى تكبيرة الإحرام ( - - ) تكبيرة الإحرام ) ناتوان است ، در فرض تنگ بودن وقت براى ياد گرفتن آن ، گفتن ترجمهء آن كفايت مىكند . « 6 »
محل احرام حج تمتّع شهر مكّه است و اگر حاجى در غير مكّه محرم شود بايد در مكّه احرام را تجديد كند ، مگر آنكه وقت براى بهجا آوردن مناسك تنگ باشد . در اين صورت اختلاف است كه آيا همان احرام كفايت مىكند يا بايد احرام را هرچند در عرفات ( - - ) عرفات ) تجديد نمايد ؟ « 7 »
3 . تعيّن تكليف : اگر وقت براى غسل ترتيبى تنگ باشد ، غسل ارتماسى ( - - ) ارتماس ) در صورت امكان بر مكلّف متعيّن مىگردد . « 8 » اگر در اماكن چهارگانه ( - - ) اماكن اربع ) - كه مكلّف بين قصر و اتمام نماز در آنها مخيّر است - وقت براى خواندن نماز چهار ركعتى تنگ باشد ، قصر متعيّن مىشود . « 9 »
از شرايط صحّت نماز در حال اختيار ، استقرار مكان نمازگزار است ( - - ) استقرار ) ؛
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة 4 / 107
( 2 ) . العروة الوثقى 1 / 523
( 3 ) . 598
( 4 ) . 467
( 5 ) . 470 و 480
( 6 ) . جواهر الكلام 9 / 208 - 209
( 7 ) . 18 / 21 - 22
( 8 ) . العروة الوثقى 1 / 296
( 9 ) . جواهر الكلام 14 / 341 - 342