بررسى و نقد حديث
در اين حديث ، اسامى خلفا به ترتيب خلافت از زبان پيامبر خدا صلى اللَّه عليه وآله ذكر نشده است ؛ ولى ما از دو جهت به بيان آن پرداختيم :
نخست آن كه مسأله ترتيب اسامى خلفا در قالب الفاظى ديگر در همين حديث ، از زبان پيامبر صلى اللَّه عليه وآله جعل شده است .
دوم آن كه اين حديث - علاوه بر اثبات ترتيب - در پى آن است كه از زبان پيامبر صلى اللَّه عليه وآله ، صفت « صدّيق » را به ابوبكر و صفت « شهيد » را به همه افراد بعدى ، نسبت دهد ؛ اما بايد گفت كه اين حديث ، از دو جهت جعلى و ساختگى است : نخست متن حديث و ديگرى سند آن .
1 . متن حديث
با صرف نظر از ذكر عنوان شهيد براى اين افراد - جز امير مؤمنان على عليه السلام - بيان اين نكته ضرورى است كه سعد بن ابى وقّاص در قصر خود به مرگ طبيعى از دنيا رفت ! به همين جهت در صحيح مسلم ، در حديثِ قبل از اين حديث ، به نام سعد اشارهاى نشده است كه خود نكتهاى در خور تأمّل است ؛ ولى برخى براى اصلاح معناى حديث گفتهاند : سعد بن ابى وقّاص در اثر ابتلا به طاعون