اصلًا على براى به دست آوردن ولايت و حكومت جنگ كرد و مردم بسيارى را به كشتن داد و در ايام ولايت او ، نه با كفار جنگى صورت گرفت و نه شهرهايشان به تصرّف مسلمانان درآمد و هيچ خيرى براى آنان نداشت . « 1 » در جاى ديگر مىنويسد :
در زمان او روز به روز ، كار سختتر مىشد و او ضعيفتر و دشمنانش قوىتر مىگشتند . در اين ميان ، تفرقه بين مسلمانان افزون مىگشت . « 2 » به همين خاطر برخى خلافت على را اين طور تحليل مىكنند و مىگويند : هيچ نصّ و اجماعى براى خلافت او نيست . « 3 » او در مورد ديگرى مىافزايد :
على جنگيد تا مردم از او فرمان ببرند و بتواند بر جانها و اموال مردم مسلّط شود . پس چگونه مىتوان اين جنگ را جنگ براى دين قرار داد . « 4 »
هامش
( 1 ) . منهاج السنّه : 6 / 191
( 2 ) . همان : 7 / 452
( 3 ) . همان : 8 / 243
( 4 ) . همان : 8 / 329