ابن حجر عسقلانى پس از نقل اين سه سند به اشكالها پاسخ داده و از بُخارى دفاع كرده است . « 1 » وى همچنين با شرح اين حديث ، به اين موضوع پرداخته و تلاش كرده است كه آن را اين گونه تصحيح كند كه حديث از طريق ابونضر ، از دو شيخ ؛ يعنى بُسر و عبيد نقل شده است و از طرفى ، فليح گاهى نام اين دو تن را با هم ذكر مىكرده و گاهى به يكى از آن دو اكتفا مىكرده است .
با همهء اين پاسخها خود ابن حجر به اين اشتباه اعتراف كرده و مىگويد : تنها ايرادى كه در اين حديث باقى مىماند اين است كه محمّد بن سنان در حذفِ واو عاطفه اشتباه كرده است ، گرچه احتمال دارد كه اشتباه از طرف فليح باشد ، آن گاه كه براى فليح اين روايت را نقل مىكرده است . « 2 »
اعترافى در جعل اين حديث
اكنون شايسته است كه ابن جوزى ، به حق سخن گويد و حقيقت را بيان نمايد كه چنين حديثى درباره ابوبكر جعلى و ساختگى است ؛ به
هامش
( 1 ) . هدى السارى : 507 ، حديث چهارم از احاديثى كه در آن به بخارى اشكال شده است .
( 2 ) . فتح البارى شرح صحيح بُخارى : 1 / 735 و ر . ك : عمدة القارى : 4 / 243 و 244 .