نبود ، گروهى از آنان تصميم داشتند تو را گمراه كنند » عصمت اعطايى خواهد بود و ظواهر ديگر ادلّه نيز همين است .
اما بنابر قول دوم كه منشأ و سرچشمه عصمت ، علم است ، بايد بحث شود كه منظور كدام علم است ، علم حضورى يا علم حصولى كه اكتسابى است ؟ آيا انسان از طريق اكتساب به هر علمى مىتواند برسد ؟
قائلين به اين نظريّه بايد اثبات كنند كه حضرت عيسى عليه السلام - مثلًا - از همان وقتى كه در گاهواره نبى بوده ، چون علم به قبح گناهان داشته از روى اختيار به گناه اقدام نمىكرده است .
ديگر اين كه مگر علم ، با سهو جمع نمىشود ؟
كسانى كه از سويى قائلند كه منشأ عصمت ، علم است و از سويى قائلند كه معصوم از سهو و نسيان هم معصوم است بايد پاسخ دهند كه چگونه اين دو موضوع با هم جمع مىشوند ؟
آرى ، علم با جهل جمع نمىشود ، امّا علم با سهو جمع مىشود ، مگر عالم ، سهو نمىكند ؟
ظاهراً قائلين اين ديدگاه چون نتوانستند بين عصمت و اختيار را جمع كنند ، از اين رو به چنين ديدگاهى رو آوردند ؛ چرا كه بزرگان در تعريف عصمت چنين گفتهاند :
. . . بحيث يمتنع منه وقوع المعصية و ترك الطاعة مع قدرته عليهما . . . ولا تنافي العصمة القدرة . « 1 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : النكت الاعتقاديه : 37 ، تجريد الاعتقاد : 222 ، كشف المراد في شرح تجريد الإعتقاد : 494 ، شرح باب حادى عشر : 89 . براى آگاهى بيشتر در اين زمينه به كتاب العصمه از همين نگارنده و دلائل الصدق : 752 - 755 ، باب عصمت انبيا و امام مراجعه شود