اصطلاح جديد بودهاند « 1 » . از اين رو مرحوم محدّث نورى بر مرحوم مجلسى در كتاب مرآة العقول و مرحوم محدّث جزائرى در شرح تهذيب الاحكام به دليل بررسى روايات آن دو كتاب بر اساس اصطلاح متأخّران انتقاد نموده است . « 2 » اين هم وجه ديگرى براى صحّت زيارت جامعه نزد مرحوم صدوق و قدما و عموم محدّثان .
نكتهء سوم : شيخ صدوق رحمه اللَّه در بين بزرگان علماى ما اين امتياز را دارد كه به بلاد مختلف مسافرت نموده و با فقها و محدّثان مذاهب ديگر مذاكرات علمى داشته است . وى از آنان حديث اخذ كرده و احاديث اهل بيت عليهم السلام را نيز براى آنان روايت نموده و در بلاد منتشر كرده است . به همين روى ، علماى مذاهب ديگر نيز از شمار مشايخ او بودهاند .
به اين جهت اگر از شخصى روايت بسيار كرده باشد و در پى نام او گفته باشد « رضي اللَّه عنه » ، گويند كه آن شيخ امامى اثناعشرى مورد وثوق است .
در تنقيح المقال آمده است :
وقد قالوا : إنّ ذكر الثقات مشايخهم مقروناً بِالرَّضْيَلَة وَالرَّحْمَلَة قرين للمدح ، بل هو عديل للتوثيق . قال المحقق الداماد رحمه اللَّه : إنّ لمشايخنا الكبار كالصدوق رضي اللَّه عنه مشيخةً يلتزمون إرداف تسميتهم بِالرَّضْيَلَة أو الرَّحْمَلَة لهم ، فاولئك أثبات أجلّاء ، والحديث من جهتهم صحيح معتمد عليه ، نصّ بالتوثيق أو لم ينص . « 3 »
با نگاه به كتابهاى شيخ صدوق رحمه اللَّه ، مىبينيم مشايخ روايت زيارت جامعه از كسانى هستند كه وى از آنان بسيار روايت كرده و دربارهء آنان « رضي اللَّه عنه »
هامش
( 1 ) . ر . ك : التحقيق في نفي التحريف عن القرآن الشريف : 100 - 104 .
( 2 ) . مستدرك الوسائل : 3 / 771 .
( 3 ) . تنقيح المقال في علم الرجال : 1 / 267 .