با توجّه به اين روايت زيبا ، اگر معرفت به أئمّه عليهم السلام نباشد ، عبادت غير اللَّه خواهد بود . از اين رو معرفت امام واجب است تا عبادت خدا انجام پذيرد . از طرفى ، اگر زيارت امام عليه السلام موجب معرفت امام است ، پس بايستى به زيارت رفت .
روى همين اصل بعضى از فقهاى ما فتوا مىدهند كه قدر متيقّن اين است كه زيارت حضرت سيّدالشهداء عليه السلام در كربلا در طول عمر براى كسى كه تمكّن دارد يك مرتبه واجب است .
شيخ بزرگوار ابن قولويه در كتاب كامل الزيارات ، روايات بسيارى را در اين زمينه نقل كرده است . از اين رو در زمانهاى قديم مردم با همهء سختىها براى زيارت به كربلا مىرفتند و علما و فقهاى ما نه تنها آنها را منع نمىكردند ، بلكه تشويق هم مىنمودند ؛ زيرا تحمّل اين مسير موجب افزايش معرفت به امام عليه السلام است و افزايش معرفت امام ، همان عبادت خداى متعال است .
در روايت جالب ديگرى مىخوانيم كه حضرتش مىفرمايد :
إنّكم لا تكونون صالحين حتّى تعرفوا ولا تعرفوا حتى تصدّقوا ولا تصدّقوا حتى تسلّموا ؛ « 1 »
شما هرگز در زمرهء شايستگان قرار نخواهيد گرفت مگر معرفت داشته باشيد و معرفت نمىيابيد مگر به مقام تصديق برسيد و به مقام تصديق نمىرسيد مگر تسليم باشيد .
مقام صالحان و شايستگان
با توجّه به اين روايت نورانى ، اين پرسش مطرح است كه صالحان چه كسانى هستند ؟ اين مقام و مرتبه ، چه مرتبهاى است كه حضرت ابراهيم دعا مىكند و از
هامش
( 1 ) . همان : 181 و 182 ، حديث 6 .