مىكنم » .
سپس آن ساعات هولناك را كه بايد همه در انتظارش باشيم و با زاد و توشه به سوى آن حركت كنيم ، مجسم مىسازد :
« چرا نگريم . براى جان دادنم مىگريم . براى تاريكى قبرم مىگريم ، براى تنگى گورگاهم مىگريم . براى سؤال نكير و منكر از خود مىگريم ، سپس به اوج تضرع مىرسد و صحنههاى هولناك قيامت را تصوير مىكند :
« مىگريم براى بيرون آمدن از قبرم برهنه ذليل ، در حالى كه بار گناه خود بر پشت دارم . گاه به راست مىنگرم و گاه به چپ . زيرا مردم هر يك به كار خود مشغولند . چهرههايى شادمان است و چهرههايى گرفته و درهم » . « 40 » [ 57 ] چه بسا شيطان گناهكاران را فريب مىدهد و مىگويد آخرت هم مثل همين دنياست . هر گاه تو را گفتند كه فلان عمل خلاف از تو سر زده است معذرت مىخواهى و كار تمام مىشود . براى رفع اين وسوسه است كه مىفرمايد :
« فَيَوْمَئِذٍ لا يَنْفَعُ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَعْذِرَتُهُمْ
- در اين روز پوزش ستمكاران به حالشان سود ندهد . » اساسا اين روز روز جزاست و بدين سبب از ظالمان توبه نه مىخواهند و نه مىپذيرند ، زيرا مهلتشان تمام شده است .
«
وَ لا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ
- و از آنها نخواهند كه توبه كنند . » / 110 [ 58 ] «
وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ
- ما در اين قرآن براى مردم هر گونه مثلى آوردهايم . » قرآن براى ما هر حقيقتى را در درون ما باشد چه در خارج از ما بيان مىدارد . تا ما از اين مثلهاى جزئى به حقايق كلى برسيم . ولى اين حقايق كافران را سود ندهد با وجود آن كه براى اثبات آنها دلايل كافى وجود دارد .
«
وَ لَئِنْ جِئْتَهُمْ بِآيَةٍ لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا مُبْطِلُونَ
- و چون
هامش
( 40 ) - از دعاى ابو حمزهء ثمالى .