هنگامى است كه از عدالت او در دادن پاداش به مخلوقات خود ما را آگاه مىسازد .
«
يَعْلَمُ ما يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَ ما يَخْرُجُ مِنْها وَ ما يَنْزِلُ مِنَ السَّماءِ / 421 وَ ما يَعْرُجُ فِيها
- هر چه در زمين فرو شود و هر چه را كه از زمين بيرون آيد و هر چه را كه از آسمان فرود آيد و هر چه را كه بر آسمان بالا رود مىداند . » پس خدا محيط بر هر چيزى است و از آن آگاه . در تفسير اين آيه از على بن ابراهيم روايت شده كه «
يَعْلَمُ ما يَلِجُ فِي الْأَرْضِ
» يعنى داخل در زمين مىشود و «
ما يَخْرُجُ مِنْها
» يعنى از زمين خارج مىشود ، مثل نباتات . و
« يَعْرُجُ فِيها »
در آن فرا رود مراد اعمال بندگان است . « 2 » ولى خداى تعالى علمش را براى زيان رسانيدن به بشر به كار نمىبرد ، زيرا به بنى نوع آدمى مهربان است و به علم خود بر آنها رحمت مىآورد و اگر در آنان گناهى بيند مىآمرزدشان .
«
وَ هُوَ الرَّحِيمُ الْغَفُورُ
- و او مهربان و آمرزنده است . » ابو بصير از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه گفت :
چون به ابراهيم ملكوت آسمانها و زمين را نشان دادند ، مردى را ديد كه زنا مىكند . ابراهيم دعا كرد و آن مرد هلاك شد . سپس ديگرى را ديد باز هم دعا كرد و او نيز هلاك شد ، ابراهيم سومين كس را ديد باز هم دعا كرد و آن مرد بمرد . خدا به ابراهيم وحى فرستاد كه اى ابراهيم دعاى تو مستجاب مىشود . ضد بندگان من دعا مكن كه اگر من مىخواستم آنان را نمىآفريدم .
[ 3 ] قرآن اسماء حسناى خداوند را چون حكيم و خبير و عليم را ذكر مىكند تا مگر بر انديشه و رفتار ما اثر گذارد . آيا نه چنين است كه پروردگار ما حكيم است پس روز جزايى هست و آنان كه قيامت را انكار مىكنند مىخواهند از واقعيت پاداش بگريزند .
«
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَأْتِينَا السَّاعَةُ
- كافران گفتند كه ما را قيامت نخواهد آمد . »
هامش
( 2 ) - نور الثقلين ، ج 4 ، ص 314 .