شده است .
جامعه و دستگاه رهبرى دينى بايد با اين سه دسته از افراد مبارزه كنند تا بتوانند به راه ارتقاء خود فرا روند . در پايان اين درس راه بر افكندن آنان را نشان مىدهد :
«
لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ
- تو را بر آنها مسلط مىكنيم . » تا آنان را از شهر بيرون كنى و جامعه را از پليدى وجود آنان پاك سازى .
/ 389
ثُمَّ لا يُجاوِرُونَكَ فِيها إِلَّا قَلِيلًا
- تا از آن پس جز اندكى با تو در شهر همسايه نباشند . » تبعيد اين گروه كار مهمى است ، زيرا سرشت اينان افساد است و راه حلى جز ريشه كن كردن آنها نيست . تا مباد سموم خود را در جامعه بپراكنند يا جامعه را به راهى كشند كه به انحطاط آن انجامد . سورهء احزاب سراسر بعد از رفع خطر آينده از سوى مشركان قريش و يهود مدينه نازل شده و دلالت دارد بر اهتمام مسلمانان به تصفيهء داخلى . خصوصا راندن و نابود كردن منافقان كه همواره در جامعهء اسلامى نقشى مخرب داشتهاند .
از اين امر دو چيز استنباط مىشود :
اول : هنگامى كه نيروهاى دشمن از شكستن قدرت مسلمانان درمانده شدند دست به خرابكاريهاى درونى مىزنند .
دوم : وقتى كه مسلمانان در ميدانهاى جنگ پيروز مىشوند بايد پيروزى خود را با تصفيه درونى جامعه كامل نمايند . و صفوف خود را از منافقان پاكسازى كنند . ولى خداوند در برابر اينان باب توبه را هم باز كرده است .
[ 61 ] هنگامى كه اينان به شهر ديگرى تبعيد شدند حمايت مسلمانان را از دست مىدهند ، آن گاه خطر آنها را در بر مىگيرد .
/ 390 «
مَلْعُونِينَ أَيْنَما ثُقِفُوا أُخِذُوا وَ قُتِّلُوا تَقْتِيلًا
- اينان لعنت شدگانند ، هر جا كه يافته شوند بايد دستگير گردند و به سختى كشته شوند . » در اين جا دو حكم است : حكم تبعيد و حكم قتل . مفسرين را در اين باره اختلاف است . شايد تبعيد مقدمهء قتل آنها باشد . بعضى گويند قتل نصيب كسانى