را بر او ارزانى مىدارد كه از مؤمنان مىخواهد كه بر او صلوات فرستند و تسليم فرمانروايى او باشند . پس محيط اجتماعى كمال نمىيابد مگر از خلال صلوات بر محمد ( ص ) و تسليم در برابر او . اكنون بنگريم كه معنى صلوات چيست ؟
اصل معنى صلاة تعطف و مهربانى است - چنان كه پيش از اين گفتيم - / 381 اما صلوات بر پيامبر ، دعاء به درگاه خداوند است تا بر او رحمت فرستد و درجتش را فرا برد و به مقام محمود رساند . مقامى كه به او وعده داده شده بود . اما در باب درود خدا بر پيامبرش بايد به اين نكته توجه داشت كه همواره نظر به غايات است نه به مبادى . مثلا وقتى كه مىگوييم خدا دوست مىدارد يا خشم مىآورد يا انتقام مىكشد به اين معنى نيست كه اين حالات بر او عارض مىگردد و نعوذ باللّه در او تغييرى به وجود مىآورد چنان كه در نفوس و اجسام ، دگرگونى حاصل مىشود . پس توجه يا محبت خدا به انسان هدايت اوست و انعام بر اوست . و درود او بر پيامبرش به معنى استجابت دعاست در حق او و به سبب او ، و صلوات ملائكه بر پيامبر ( ص ) به معنى دعا كردن در حق اوست نزد پروردگارشان و تأييد متابعان اوست .
اما صلوات مؤمنان بر محمد ( ص ) كه در هر وقت كه نام او برده مىشود بايد بر زبان آيد به معنى دعا در حق اوست و تقرب به مقام ارجمند او . از جمله حكمتهاى آن :
اول : تصحيح عقيدهء مسلمان است كه واجب است مسلمان از پيامبرش به هنگام بردن نامش تجليل كند . اما نه مستقيما بلكه از خدا بخواهد كه بر او درود فرستد تا پاى از جادهء توحيد بيرون ننهد و در همان وقت علاقه و ارتباطش به پيامبر وسيلهء تقرب او گردد .
دوم : اين وظيفهء ماست در برابر پيامبرى كه خود را به خاطر بشريت به رنج افكنده و در راه تبليغ دينش و هدايت مردم تحمل آزار آنان كرده است ، كه بايد انجام پذيرد .
سوم : سود صلواتى كه بر محمد مىفرستيم به خود ما برمىگردد . زيرا دعا در حق مؤمن سودش به دعا كننده هم مىرسد . از امام صادق ( ع ) روايت شده كه :
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 305
مساهمون: احمد آرام
ص٣٠٥