آوردند . و با ساز و برگ تمام رهسپار ميدان نبرد شدند .
درست است كه جنگ احد از لحاظ روانى بر رسول اللَّه تأثيرى شگرف داشت و پيامبر در آن جنگ عموى دلاور خود را كشته بر روى زمين ديد و ديد هند ، جگر او را از درون سينه بركشيده و دندان در آن فرو كرده بود . و جز حمزه جماعتى از اصحاب خلص نيز جان باخته بودند ، ولى جنگ احزاب از نظر نظامى شديدتر و قوىتر بود . پيروزى مسلمانان در اين جنگ دليل روشنى است بر يارى كردن خدا ، بندگان مؤمن خود را . هم چنان كه پايدارى و استقامت رهبرى دينى كه در شخص رسول اللَّه مجسم شده بود و استقامت كسانى از اصحاب كه گرد او را گرفته بودند ، دليل است بر يك نمونهء و الا از رهبرى ، كه موظف است در برابر حوادث مقاومت ورزد و موقعيتهاى صعب را پشت سر اندازد و همه فشارهايى را كه از طرف مخالف بر او وارد مىشود تحمل كند .
/ 306 نزديكترين مردم به انسان و مؤثرترين آنها در شخصيت او همسر اوست ، هر گاه مرد ضعيف الاراده باشد زن او شخصيتش را مىسازد . مخصوصا هنگامى كه به مرد او تعلق خاطر هم داشته باشد . در ازدواج نقشه زندگى آيندهء زن و شوهر ترسيم مىشود . زن از لحاظ روحى پس از گذشت زمان در غالب اوقات صورت ديگرى مىشود از شوهر . همان گونه كه زن نيز چنين شباهتى به شوى خود پيدا مىكند . از اين رو گفتهاند كه پشت سر هر بزرگ مردى زنى است . پس صورت ديگرى - كه ظاهرا ترسيم نشده - براى اكثر مردان و سطر ناخوانا ، در زندگى ايشان همانا زنان آنهاست .
اما رسول اللَّه ، رهبر عظيم دينى هيچ گاه تحت تأثير زنان خود واقع نمىشود . حتى در لحظهاى كه خدا فرمانش دهد ، يا بقاء آنها معارض با اهداف امر نبوت باشد آنها را فدا مىكند . آيهء ( 27 ) چه بسا در زمانى نازل شده كه رسول اللَّه ( ص ) نه تن زن در خانه داشته است . در اين هنگام مأمور شد كه آنها را مخير كند كه يا بمانند و تحمل هجرت و بينوايى كنند يا به نيكى و خوشى طلاق بگيرند .
رسول خدا آنها را مخير كرد ، زيرا بعضى از آنها گفته بودند كه اگر رسول خدا ما را
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 246
مساهمون: احمد آرام
ص٢٤٦