قرآن كريم در بيشتر اين سوره منافقانى را كه در جستجوى درآمدها و سودهاى كلان هستند بدون اين كه در به دست آوردن آنها رنجى را متحمل شوند رسوا مىسازد . اينان در بحرانها و جنگها از مسئوليت مىگريزند ولى در مواقع پيروزى و تقسيم غنايم خود را به جاى پيشگامان قلمداد مىكنند .
/ 282
شرح آيات :
[ 16 ] جنگ احزاب يكى از بحرانهاى سخت بود كه امت اسلامى با آن رو به رو شد البته مسلمانان از منافع آن بىنصيب نماندند ، زيرا گروههاى منافقان را شناختند . قرآن تفاصيل اين حادثه را در اين سوره ذكر نمىكند فقط به بعضى از نقاط حساس آن اشارت دارد .
قرآن تأكيد مىكند كه انسان نمىتواند از مرگ يا از قتل به پايمردى فرار خلاص شود . يا فرار او را سودمند مىافتد . آرى ، براى روزهايى چند ممكن است ولى فرار سبب بقا و استمرار نخواهد بود .
«
قُلْ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْفِرارُ إِنْ فَرَرْتُمْ مِنَ الْمَوْتِ أَوِ الْقَتْلِ وَ إِذاً لا تُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِيلًا
- بگو : اگر از مرگ يا كشته شدن بگريزيد ، هرگز گريختن سودتان ندهد و آن گاه از زندگى جز اندكى بهرهمند نخواهيد شد . » در حالى دليرى به آدمى عمر دراز مىبخشد ، زيرا شجاع در برابر دشمن مقاومت مىكند پس استمرار زندگى خود را تضمين مىكند [ 17 ] علاوه بر اين فرار از مرگ نفعى ندارد ، زيرا مرگ انسان را در هر جا كه باشد در مىگيرد . كسى كه از جنگ مىگريزد خدا را هم به خشم مىآورد . مردم جز خدا دوست و ياورى ندارند و هر گاه قصد سويى به آنها كند كسى نيست كه پناه آنان باشد و چون بر ايشان رحمت بخواهد كسى قادر به منع آن نخواهد بود .
«
قُلْ مَنْ ذَا الَّذِي يَعْصِمُكُمْ مِنَ اللَّهِ إِنْ أَرادَ بِكُمْ سُوءاً أَوْ أَرادَ بِكُمْ رَحْمَةً
- بگو اگر خدا برايتان قصد بدى داشته باشد يا بخواهد به شما رحمتى ارزانى دارد كيست كه شما را از ارادهء او نگهدارد . »