«
وَ ذُوقُوا عَذابَ الْخُلْدِ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
- به سزاى كارهايى كه كردهايد عذاب جاويد را بچشيد . » [ 15 ] سپس ذكر بعضى از صفات مؤمنان در ميان مىآيد :
نخست : تسليم و خضوع در برابر خدا
«
إِنَّما يُؤْمِنُ بِآياتِنَا الَّذِينَ إِذا ذُكِّرُوا بِها خَرُّوا سُجَّداً وَ سَبَّحُوا بِحَمْدِ رَبِّهِمْ
- تنها كسانى كه به آيات ما ايمان آوردهاند چون آيات ما را بشنوند به سجده بيفتند و پروردگارشان را به پاكى بستايند . » مراد از سجده در اين آيه تنها صورت ظاهرى آن نيست ، بلكه حالت تسليم در برابر حق است . مؤمنان حقيقى از آن رو كه همواره در جستجوى حق و هدايت هستند ، به مجرد شنيدن نام خدا تسليم او مىشوند ، هر چند اين عمل مخالف هواهاى نفسانى يا مصلحت باشد .
كلمهء « خرّوا » از « خرير الماء » يعنى صداى آب به هنگام فرو ريختن مىآيد . مثل صداى ريزش آبشار . از اين رو راغب مىگويد : مؤمنان بر زمين مىافتند آن چنان كه آبشار بر زمين سر مىنهد و صدايشان در تسبيح و تحميد همانند صداى آبشار است .
در قرآن كريم در چهار موضع واجب است كه خوانندهء آيه و شنوندهء آن سجده كنند يكى از آنها همين مورد است .
«
وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ
- و سركشى نكنند . » سجودشان را مظاهر خارجى و اجتماعى هم هست ، يكى از آن مظاهر تواضع و فروتنى است نسبت به افراد اجتماع .
/ 224
دوم : پرستش و نيايش در سحرگاهان
[ 16 ] «
تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ
- از بستر خواب پهلو تهى مىكنند . » در برابر فشار خواب مقاومت مىكنند ، زيرا مىدانند كه دنيا سراى عمل