[ 12 ] مؤمن كسى است كه آيندهء دور را مىنگرد و آن را روشن و واضح مىبيند تا خود را از مهالك آن مىرهاند . زيرا او از پرتو عقل خويش روشنى مىگيرد . و به يقين مىداند كه كارش به چه نتايجى منتهى مىشود . يعنى مىداند اگر از چراغ وحى نور نگيرد از راه صواب منحرف مىشود . اما كافر چراغ ديدهء بصيرتش خاموش است . او از رسالت پروردگارش بهره‌مند نمىشود و همواره در معرض خطاها و مهالك است ، زيرا منطق مادى او او را به نتايج نيكو راهبرى نمىكند . فرضا هم به خطاى خود پى ببرد در مرحله‌اى است كه ديگر براى او سودى در بر ندارد . در واقع اگر خطايى در آخرين مراحل آشكار گردد چه سودى از آن حاصل تواند شد ؟ « وَ لَوْ تَرى إِذِ الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ - تو را عبرت است ، آن گاه كه مجرمان را در نزد پروردگارشان سر افكنده بينى . » تعبيرى است از حالت حسرت و ذلت شديد . « رَبَّنا أَبْصَرْنا - گويند اى پروردگار ما ديديم ، » زيرا ديده انسان در آخرت است كه حقيقت را مىبيند . « وَ سَمِعْنا - و شنيديم . » شايد معنىاش اين باشد كه به چشم ديديم و شنيديم از آنچه ديگران ديدند . يا معنىاش اين باشد كه حقايق را ديديم و تسليم آنها شديم . « فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحاً إِنَّا مُوقِنُونَ - اكنون ما را باز گردان تا كارى شايسته كنيم كه اينك به يقين رسيده‌ايم . » البته ممكن است كه اينان در دنيا به اين يقين برسند ، هر گاه از / 221 عقول خود بهره گيرند و از رسالت الهى پيروى نمايند . ولى اينان چنين نمىكنند و خدا در سورهء