بنده آن را انجام داد بدان منتهى مىشود . از اين آيه در مىيابيم كه هيچ چيز در اين جهان نابود نمىشود . جهان به مثابهء فيلم سينماست با زمان در حركت است . آنچه مىپنداريم كه به وجود آمد و نابود شد ، نابود نشده است . او در اين فيلم موجود است و در روز قيامت باز مىگردد . خداى تعالى مىفرمايد : « روزى كه آسمان را چون طومارى نوشته درهم نورديم . و چنان كه نخستين بار بيافريديم آفرينش از سر گيريم » . « 3 » / 211 آيه صراحت دارد كه مقدار روز قيامت هزار سال است . در حالى كه در آيهء ديگر مىگويد پنجاه هزار سال . چرا ؟ شايد ساعات روز نشور پنجاه باشد و خدا در هر ساعتى تدبير امرى مىكند و عروج اعمال به نزد او در يك ساعت از آن روز است . همانند اين حديثى روايت شده از امام صادق ( ع ) كه :
« در روز قيامت پنجاه موقف است . هر موقفى هزار سال است از آن سان كه مىشماريد » .
آن گاه آن حضرت اين آيه را تلاوت نمودند . « 4 » [ 6 ] و تا ما را به آن جا رساند كه يقين كنيم كه در آن ترديدى نيست به اعتبار اين كه از جانب خداى تعالى نازل شده ، پارهاى از صفات ذات بارى تعالى را براى ما بيان مىدارد :
«
ذلِكَ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
- اوست كه داناى نهان و آشكار است . پيروزمند و حكيم است . » امور نهفته و آشكار را مىداند . اگر انسان نيكوكار باشد او را به رحمت خويش پاداش دهد . و اگر گناهكار باشد او را به عزت خويش كيفر دهد يا در سايهء رحمت خود توبهء او بپذيرد .
[ 7 ] «
الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ
- آن كه هر چيز را آفريد و به
هامش
( 3 ) - الانبياء / 104 .
( 4 ) - تفسير نمونه ، ج 17 ، ص 117 .