خورشيد غروب مىكند و ماه پنهان مىشود و ستارگان منفجر مىگردند ؟ آيا آمد و شد شب و روز را نمىبينى كه چگونه هر تازهاى را كهنه مىكنند و به هر قدرتى پايان مىبخشند ؟ هر كس كه خواهد به ريسمان محكم چنگ بزند . و از پشتيبانى نيرومند سود برد و در حصارى منيع پناه گيرد ، بايد به توحيد روى آورد .
«
وَ أَنَّ ما يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الْباطِلُ
- و هر چه به جز او مىخوانند باطل است . » يعنى ثبات و استمرارى ندارد .
/ 180 «
وَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ
- و خداست بلند مرتبه و بزرگوار . » يعنى فراتر از صفات مخلوق است . او را زوال و اضمحلال نيست .
پايانپذير و محدود نيست ، ناقص و ناتوان نيست ، نه خواب سبك او را فرا مىگيرد و نه خواب سنگين . قدرتش بىپايان و علمش بر همه چيز احاطه دارد و رحمتش شامل همگان است . و نعمتش ديرينه است و فضلش همه را رسد و نشانههاى قدرتش در همه آفاق نمايان است و در اين جهان هيچ نيست ، جز به تدبير او .
خدا را در اين آيات دو گونه دعوت باشد . در اول آيات ما را دعوت نمود كه به جهان آفرينش بنگريم و در پايان آنها ما را فرا خواند كه به روش خود نظر كنيم .
[ 31 ] «
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ
- آيا نديدهاى كه كشتى به نعمت خدا در دريا روان مىشود . » كشتيها را بادها به حركت درمىآورند و اين معنى نعمت و رحمت خداست . وقتى كه خدا بادها را مىفرستد و بادها كشتيها را به جريان مىدارند بادها به خدمت انسان درآمدهاند .
هدف و الا از نعم خدا بر انسان تكامل روحى و معنوى اوست و خدا در اين باره فرمايد :
«
لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ
- تا خدا پارهاى از آيات قدرت خود را به شما بنماياند . » / 181 درياها عجايب خلقت را در بر نهفتهاند از يك جلبك خرد جثه تا