انسان را به خدا نزديك مىسازد . « الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ - آنان كه نماز مىگزارند . » اقامهء نماز به معنى حقيقى آن متضمن بلكه خواستار احسان است . همان گونه كه نماز نتيجهء احسان است . آيا احسان كننده را خدا هدايت نكرده است . آيا نماز باعث رياضت نفس و تزكيهء آن نيست ؟ 2 - به وسيلهء زكات . زكات روح را بر احسان پرورش مىدهد ، و آن را از حب دنيا پاكيزه مىسازد . « وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ - و زكات مىدهند . » زكات مجرد واجب دينى است كه مؤمن انجام مىدهد نيست . بلكه برنامهاى است كه او را به احسان راه مىنمايد و خاستگاه بخشش و انفاق است . 3 - به وسيلهء يقين به آخرت . كسى كه چشم به دنيا دوخته نهايت سعادتش متنعم شدن به نعمت دنياست و التذاذ به آن است . همان گونه كه گفتهاند : زندگى لذت و شهوت است . اما ديگرى كه به آخرت يقين دارد مىداند كه هر چه در اين دنيا در راه خدا انفاق كند در آخرت آن را خواهد يافت ، همهء همّتش ذخيرهء آخرت است . « وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ - و به آخرت يقين دارند . » [ 5 ] قرآن تأكيد مىكند : كه اين صفات از يك جهت دليل بر هدايت هستند و از جهت ديگر سبب رستگارى . / 126 « أُولئِكَ عَلى هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ - اينان از جانب پروردگارشان هدايت يافتهاند و اينان رستگارانند . » در دنيا به هدايت و نمو و ترقى كه معلول احسان است و دوست داشتن مردم ايشان را و در آخرت به پاداشى كه خدا به آنها داده است . خدا به صيغه جمع همگان را اراده مىكند نه يك تن را . براى اين كه احسان به نسبت فرد واحد كه در يك جامعهء فاسد زندگى مىكند گاه سود دنيوى ندارد . اما اگر در جامعهاى همه از نيكوكاران باشند هم در دنيا فايده خواهند برد و هم در آخرت .
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 102
مساهمون: احمد آرام
ص١٠٢