مىكند . « 1 » اين در حالى است كه بسيارى از عالمان سنّى - كه هر يك در علم حديث صاحب نظرند - اين حديث را غير صحيح مىدانند . آنها تصريح مىكنند كه مسروق بن اجدع هرگز ام رومان را نديده و او را درك نكرده است تا از او حديث نقل كند .
برخى از حفّاظى كه حديث مسروق را غير صحيح مىدانند ، عبارتند از :
خطيب بغدادى ، ابن عبدالبر ، قاضى عياض ، ابراهيم بن يوسف ، ابوالقاسم سهيلى ، ابن سيد الناس ، جمال الدين مزّى ، شمس الدين ذهبى ، صلاح الدين علايى ، ابوبكر بن العربى مالكى و جمعى ديگر از صاحب نظران در علم حديث .
ابن حجر در تهذيب التهذيب مىنويسد :
قال الخطيب : مسروق لم يدرك ام رومان ؛ « 2 »
خطيب مىگويد : مسروق ام رومان را درك نكرده است .
در نتيجه به اعتقاد بسيارى از بزرگان اهل سنّت و حتى شارحان صحيح بخارى ، در اين كتاب احاديث باطلى وجود دارد كه به همين چند مورد منحصر نيست ، و از اين قبيل فراوان است . « 3 »
به علاوه چنان كه پيشتر بيان شد ، شخصيت بخارى نيز در بين علماى متقدم اهل سنّت موجه نيست ، و حتى اساتيد و شيوخ بخارى وى را به دليل انحراف در عقيده از شهر نيشابور اخراج كردهاند .
با اين حال جاى بسى تعجب است كه متأخرين از اهل سنّت معتقدند تمام
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى : 4 / 1730 حديث 4414 و 4 / 1522 حديث 3912 .
( 2 ) . ر . ك : الاستيعاب : 4 / 1937 ، تهذيب التهذيب : 12 / 416 : 9081 ، فتح البارى : 7 / 438 ، تهذيب الكمال : 35 / 360 ، الاصابة : 8 / 209 : 12023 .
( 3 ) . ر . ك : نفحات الازهار : 6 / 182 - 238 .