طوسى همواره به او گفته مىشود : مولا نصيرالدين طوسى و يا گفته مىشود : خواجه نصيرالدين طوسى . او از سنين جوانى خود به تحصيل علوم مشغول بود و علم اوائل را به بهترين كيفيت به دست آورد و در علم كلام كتابى را به رشته تحرير درآورد ؛ كتاب اشارات ابن سينا را شرح نمود ؛ منصب وزارتِ اصحاب قلعههاى الموت را در زمان اسماعيليه و بعد از آن در زمان هلاكوخان عهدهدار بود و در واقعه بغداد همراه هلاكوخان حضور داشت . از اين رو مردم ( يعنى ابن تيميّه ) گمان كردند كه او به هلاكوخان دستور قتل خليفه را داده است - پس خدا داناتر است - و به نظر من اين دستور از آدم عاقل و فاضل صادر نمىشود . بعضى از او تعريف كرده و مىگويند : او عاقل ، فاضل و خوش اخلاق بود و در كنار مدفن موسى بن جعفر دفن شد » . « 1 »
ابوالفداء متوفاى 732 چنين توصيف مىكند : « شيخ علامه نصيرالدين طوسى ، نام او محمّد بن محمّد الحسين ، پيشواى مشهور . . . ، داراى تأليفات متعددى كه همگى گرانبهاست و در كنار قبر موسى و جواد عليهما السلام دفن گرديد » . « 2 »
ذهبى متوفاى 748 مىنويسد : « خواجه نصيرالدين طوسى ابوعبداللَّه محمّد بن محمّد بن حسن است كه در ماه ذى حجه در شهر بغداد درگذشت . . . او از بزرگان علماى علوم غريبه است و در نزد هلاكوخانه جايگاه بالايى دارد . « 3 »
مختصرى در شرح حال ابن تيميّه :
ابن تيميّه از كسانى است كه بر همگان مىتازد ، و احدى از بزرگان و پيشوايان مذاهب و فرقههاى مختلف از دست او در امان نيستند ، از اين رو به دليل عقايد فاسد
هامش
( 1 ) . البداية والنهايه : 13 / 313 : النصير الطوسى ، محمّد بن عبداللَّه الطوسى ، . . . .
( 2 ) . المختصر فى اخبار البشر : 4 / 8 .
( 3 ) . العبر : 3 / 326 .