خالى مال زيد است و مىتواند خاكها را برگرداند ، و الله العالم .
( 1257 )
چندين هكتار زمين گروهى كشاورز پشت اندر پشت كار كرده و آن را احيا و كشت مىكردهاند ، ولى در رژيم گذشته تعدادى خان آمدند و آنها را به تصرف خويش درآوردند ، حتى حمام و مسجد ، در نتيجه با قراردادهايى به كشاورزان صاحبان اصلى آنان اجاره مىداده و اندك اجارهبهايى نيز مىپرداختند ، در حالى كه لحظهاى روى زمينها كار نكرده بودند ، با توجه به روايت « من احيا مواتاً من الارض فهي له . . . » و بنابر شرع اين زمينها از آن كيست ؟
[ جواب ]
باسمه تعالى ؛ چنانچه كشاورزان با پدرانشان براى خودشان احيا كردهاند ، به سبب احيا مالك شدهاند ؛ و اگر به وكالت از ديگرى احيا كردهاند ، ملك موكّل گرديده است ، و الله العالم .
( 1258 )
ما سه نفر كشاورز به يارى هم و با وام قناتى را كندهايم تا از آن براى كشاورزى بهره بگيريم ، آيا يك گروه از مردم روستا و ارگانى مىتوانند از آن آب بدون اجازهء ما لولهكشى كرده و استفاده نمايند ؟
[ جواب ]
باسمه تعالى ؛ كسانى كه غير از حقّ شرب سهمى از قنات مذكور ندارند و يا اصلًا حتى حقّ شرب هم ندارند ، نمىتوانند بدون رضايت مالكين قنات تصرفى مانند لولهكشى و امثال آن بنمايند ، و الله العالم .
( 1259 )
سوقهء قناتى از باغى عبور مىكند ، صد متر پايينتر سيل وارد آن شده و قنات را بسته است ، مالكان قنات در گشودن آن ، يك سال و نيم سهل انگارى كردهاند ، در نتيجه آب قنات از زير سنگچين چاه مخفى كه در ميان باغ بوده فرو رفته است ، اين خسارت به عهدهء صاحب باغ است يا صاحب قنات ؟
[ جواب ]
باسمه تعالى ؛ چنانچه چاه مخفى مربوط به صاحبان قنات است ، و بواسطهء سهلانگارى آنها چاه فرو ريخته است ، صاحب باغ ضمانى ندارد ، و الله العالم .