تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 93

بودند . [ 152 ] آيا مسرفان كيانند ؟ پس از آن كه قوم ثمود با كشاورزى و ساختمان به آبادانى زمين پرداختند ، طبقهء مسرفان در ميان ايشان رشد پيدا كرد كه كانون فساد محسوب مىشوند ، و هنگامى كه مسير جامعه انحراف پيدا كند ، و ارتفاع نقطهء قرار و توقف افزايش پيدا كند ، در ميان آنان مردمانى پديد مىآيند كه هيچ انديشه‌اى جز تباهى ندارند ، و گامهاى ايشان به طرف نهايت و پايان سرعت پيدا مىكند ، و در همين لحظه‌هاى قاطع از تاريخ امتها و ملتها است كه خدا رسولان خويش را برمىانگيزد تا مگر مردمان به سوى او بازگردند ، و از او بترسند و به فرمان رسولان وى باشند كه مجرى فرمانهاى پروردگارند . « الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ - كسانى كه در زمين فساد مىكنند . » در آن هنگام كه حالت تبهكارى در انسان غلبه پيدا مىكند ، ديگر مصلح و اصلاح كننده نيست ، و آنچه در ظاهر به اصلاح دعوت مىكند همه هواى نفس است ، و مسرفان چنين‌اند . « وَ لا يُصْلِحُونَ - و درستكارى و اصلاح نمىكنند . » امروز مستكبران و خود بزرگشماران وسايل هلاك همهء بشريت را فراهم مىآورند ، و در عين حال به دروغ بانگ به ايجاد صلح و سلام و حفظ حقوق انسان بلند مىكنند . شايد يكى از معانى اسراف ، علاوه بر اسراف و پر خرجى و ولخرجى در مال ، اسراف در فساد و ريختن خون مردمان بوده باشد . در حديثى از امام باقر ( ع ) آمده است : « مسرفان آن كسانند كه حرامها را حلال مىشمارند و خونها را مىريزند » . « 28 »