زمان نزول قرآن زندگى مىكردند .
«
وَ ما يَجْحَدُ بِآياتِنا إِلَّا الْكافِرُونَ
- و منكر آيات ما نمىشوند مگر كافران . » كه به نعمتهاى خدا كفر مىورزند ، و دلهاى بيمار دارند ، و گرنه اين آيات آشكار و روشن است و هيچ شكى در آنها وجود ندارد .
[ 48 ] و گواه بر راستگويى رسول خدا آن است كه چشمههاى وحى يكباره بر زبان او جارى مىشود ، بدون آن كه تدريجا و از راه آموختن تكامل پيدا كند ، و بدون اين كه اتصالى با آن محيط اجتماعى داشته باشد كه / 471 او در آن بزرگ شده است ، و بلكه بدون آن كه هيچ اثرى از محيط در آن مشاهده شود ، بلكه با تباهيهاى محيط در حال چالش و معارضه است ، و سبب گشوده شدن افقهاى تازهاى از معرفتها و دانشها بر روى آن مىشود .
«
وَ ما كُنْتَ تَتْلُوا مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتابٍ وَ لا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ إِذاً لَارْتابَ الْمُبْطِلُونَ
- و تو پيش از آن هيچ كتابى را نمىتوانستى بخوانى و آن را به دست خود بنويسى و در آن صورت نادرستان و باطل پرستان نسبت به آن دچار شك و ترديد شوند . » [ 49 ] و از گواههاى بر راستى رسالت اسلام است اين كه اهل علم و حكمت و فضيلت از امت به آن يقين دارند ، پس در ميان مردم - در هر زمان و مكان - دستهاى پاكيزه و دستهاى بر ضد آنان فاسد وجود دارد ، و از طريق توجه پاكيزگان به انديشه و فكرى به صحت آن متوجه مىشويم ، به همان گونه كه در اجتماع نيز دانايان و نادانانى وجود دارند ، و مؤمن بودن دانايان به خطى يقين ما را به صدق آن خط و روش تقويت و تأييد مىكند .
«
بَلْ هُوَ آياتٌ بَيِّناتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ
- بلكه آن نشانههايى روشن است كه در سينههاى صاحبان علم وجود دارد . » آنان در اين امت پيشوايان حق از خاندان رسولند - صلّى اللَّه عليه و آله - و عالمان به خدا ، و نمايندگان امين خدا بر حلال و حرام او ، و اهل ذكرى كه