/ 437 معيشت تنگ است و عمر غم انگيز و زندگى - اگر گستردگى دامنهء آرزو نمىبود - بسيار تاريك مىشد ، ولى كافر از اين گستردگى آرزو محروم است ، و روح اميدوار ندارد ، بدان سبب كه به خداوند سبحانه و تعالى ايمان نياورده است و به همين سبب زندگى دردناكى دارد .
[ 24 ] اين بود خلاصهء آنچه ابراهيم پيامبر ( ع ) به قوم خود گفت ، در آن هنگام كه آنان را به گشودن چشمانشان ، و سير كردن در زمين ، و نگريستن در سرنوشت ديگران ، و در خدمت گرفتن عقلهاى ايشان فرمان داد .
«
فَما كانَ جَوابَ قَوْمِهِ إِلَّا أَنْ قالُوا اقْتُلُوهُ أَوْ حَرِّقُوهُ
- پس پاسخ قوم او جز اين نبود كه گفتند : او را بكشيد يا در آتشش بسوزانيد . » ابراهيم ( ع ) از قوم خود خواست تا عقل خود را به كار اندازند و پيش از صدور حكمى دربارهء آن بينديشند و شتاب نورزند ، و واقعيت تباه خود را در نور دليل و برهان مورد بحث قرار دهند ، و با اين همه قوم او واكنشى جز سركشى و لجاجت و پاسخ زشت كشتن يا سوزاندنش نشان ندادند .
«
فَأَنْجاهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ
- پس خدا او را از آتش نجات بخشيد . » چه گسترده است رحمت الاهى كه آنان را ناگهان گرفتار عذاب خويش نكرد ، و ما در تاريخ يا در قرآن نمىخوانيم كه : خدا قوم نمرود را معذب يا هلاك كرد ، يا آنان را گرفتار شكنجهاى آسمانى ساخت بلكه ، چنان كه خوانديم ، خداوند متعال پيغمبر خويش را از آتش ايشان نجات بخشيد و او از ميان قوم ستمگر خويش با مهاجرت بيرون رفت .
«
إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
- و در اين آيات راهنماييهايى براى قومى است كه ايمان آورده باشند . » آرى . شايسته چنان است كه اميد و آرزوى ما نسبت به خداوند متعال قوى باشد ، چه او رحمتى گسترده دارد ، و رحمت او بر خشم و غضبش پيشى مىگيرد ، پس او مولى و سرور و دوست ما است . بر او توكل مىكنيم ، و به او رو مىآوريم و پناه مىبريم ، و بازگشت ما به سوى او است .