بيشتر از حقيقت ايمان آوردن به خدا و پيدايش جهان و آغاز زندگى آگاهى پيدا مىكند ، و به همين سبب ايمان به خدا قلهء علم و معرفت است .
/ 432 دوم : معرفت پيدا كردن به احوال اقوام پيشين ، و چگونگى پيدايش و تطور آنان ، و افزارهايى كه مورد استفادهء آنها قرار گرفته بود ، زمانى صورت اتمام پيدا مىكند كه آثار بازماندهء از ايشان مورد مطالعه و تحقيق قرار گيرد ، و نوشتههاى ايشان بررسى شود تا از چگونگى تفكر و فنون آنان از طريق نقشهاى ترسيم شدهء بر تخته سنگها و در داخل غارها آگاهى حاصل كنيم ، و از همين تحقيق شايسته و كامل است كه مىتوانيم از امتهاى گذشته و اين كه چگونه به پيش رفتند و به چه سبب از صحنهء تاريخ برافتادند ، اطلاع حاصل كنيم .
سوم : زندگى روش پيشرفت واحدى نداشته ، و پروردگار ما سبحانه و تعالى اندك اندك آن را پيشرفت داده و به مرحلهء كمال رسانيده است ، و چنان نيست كه نادانان تصور مىكنند و طبيعت را از آغاز آن همچون شعلهء افروختهاى در نظر مىگيرند كه به همان صورت نخستين تا پايان آن برقرار مىماند ، و اگر چنين مىبود ديگر پيشرفت و رسيدن به كمال نمىتوانست معنايى داشته باشد ، و فلسفهء كمال در اين خلاصه مىشود كه : مسير زندگى از وضعى آغاز شد كه در نهايت سادگى بود ، و سپس با گذشت ميليونها سال خرده خرده در درجات بالا روندهء كمال بالا رفت تا به جايى رسيد كه ما در آن روزگار خود را مىگذرانيم ، و اين سير به پيش در آينده نيز ادامه خواهد يافت تا به اوج قلهاى برسد كه خدا آن را بخواهد و به فرمان او بشريت به آنجا برسد .
علم نوين ، با دليل علمى ، به همين نتيجه رسيده ، و دليل علمى توانايى دانشمندان براى اكتشاف عمر انسان از مطالعهء كاوشها و آثارى است كه به آنها دسترسى پيدا كردهاند ، و نيز از طريق تجزيه و تحليل طيفى ذرات كربون در موجودات آلى - جانور و گياه - صورت گرفته است ، و هر چه قرنهاى زمانى گذشتهء بر ذرهء كربون افزايش يابد ، شمارهء نوترونهاى آن نيز افزايش پيدا مىكند و بنا بر اين از روى شمارهء نوترونها امكان آن هست كه شمارهء قرنهاى گذشتهء بر اين ذره را
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 406
مساهمون: احمد آرام
ص٤٠٦